No cárcere

O cárcere segundo Syra Alonso (I)

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

Estracto do libro “Diarios” de Syra Alonso onde describe o horror do cárcere da Coruña cando ía visitar ó seu home Francisco Miguel preso nos primiero meses do golpe de Estado do 1936.

“Ainda  que Miguel parecía nos meus ollos tranquilo e sorrindo, non por eso ignoraba o perigro que o amenazaba. Ainda que me ocultar as crueis noite do cárcere, ben sabía eu o que alí acontecía: sacaban aos presos, que aparecían despois desfeitos a golpes de fusil ou cribados a tiros  nos montes. Nas cunetas, á beira dos ríos e  na praias as mulleres recoñecían o pai, o irmán , o esposo, o fillo. Houbo días  en que me abaneaban as pernas cando subía as escaleira  do cárcere ao escoitar o afrixido pranto das mulleres que non atopaban alí os seus fillos;  escenas horríbeis que presenciaron os meus ollos e que hoxe a pluma se resiste a narrar”

Afán polo estudio

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

“Siempre quise estudiar . El domingo me daban dos pesetas y aunque me gustaba mucho el baile muchas veces me iba a casa a chaparme el libro que me había comprado. Mi entusiasmo fue siempre saber. Pero claro, mi padre decía que había que trabajar. Cuando me indultaron y salí al patio – en la cárcel de Coruña-  aquella mañana que habían fusilado a venticinco, se produjo en mí una transformación enorme. Algo así com: te has salvado y ahora hay que volver a empezar”. Y así empecé. En la cárcere de Coruña no podía pasear por el patio porque todo el mundo estaba estudiando. Un fervor de aprender, de querer hacer, de transformar , y esto fué lo que a  mi me ocurrió”

Testemuño de Juan Durán , pseudónimo de Luís Costa García preso libertario na Coruña dende o ano 1936 ata o ano 1943

Derradeira carta de José Gómez Gayoso

~ memoriadocarcerecoruna ~ 1 comentario

José Gómez Gayoso, era o secretario xeral  del PCE en Galicia, foi executado a garrote vil no carcere da Coruña no ano 1948. Escribe esta derradeira carta á súa muller.

gayoso.jpg

6 de septiembre de 1948

Querida Concha:

Hoy, después de cinco años, te escribo. Por cierto que en situación poco envidiable. Lo hago con un esfuerzo sobrehumano, pues tengo las manos deshechas. Llevo en España cuatro años y medio, los mejores de mi vida. Desde que la dirección del Partido me concedió el honor de venir a luchar al interior, mi mayor anhelo era ver llegado el momento en que pisara tierra española. En estos cuatro años y medio hice todo lo que a mi alcance estaba por cumplir con mis deberes de comunista. Los dos últimos años he dirigido la organización de Galicia. En este puesto he caído el 11 de julio en La Coruña.

Seguir lendo →

Compañeiros e actividades

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

“Había un asturiano, un tal Antonio Iglesias, fillo de mineros, que estudiara cos xesuitas. Organizou clases de cultura xeral para os compañeiros. Tamén coincidín cos catedráticos José Sánchez e o, que se adicaba coma Iglesias a ensinar. Había presos de alto nivel cultural, profesionais de variadas disciplinas. Os presos políticos eramos comunistas, ou republicanos, ou anarquistas, – eran os que máis abundaban-. Noutras galerías tamén había presos comúns. Facíamos traballos de artesanía: estuches, marcos para cadros, flores; alí deprendín algo de boxeo, pelota vasca, xadrez. Connosco estaban uns ingleses que disque os procesaran por tragueren nun barco armas para a República. Eles, como podían pasar dun patio a outro, viñan estudiar español a onde estabamos nós. Eu quería practicar, pola miña parte, o inglés, e un día fíxenlle unha seña a un deles, un xeito de saudo. O chegar á galería mandáronnos formar e o inglés sinaloume. Expliqueilles, pero nada. O xefe dos gardas castigoume a limpar todos os días  a galería completa  e a valdeirar o pozo da enfermería. Negueime e deume un bofetón. Eu arrepúxeme, funme a él pero arredouse a tempo. Mandoume tres meses ó calabozo incomunicado.”

 Francisco Rey Balbís “Moncho” preso no cárcere de A Coruña desde o ano 1941  ta o 1945

en Xosé Neira Vilas Guerrilleros

Comunes y Propios

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

José Torregrosa preso no 1972 fala dos presos comunes durante a súa estadía no cárcere da Coruña

“Me sorprendió el porte de dignidad que la mayoría de los comunes adoptaba frente al medio. Ni siquiera creo que fuera fingido. Podrían haber del nquido –y de manera variopinta– pero seguían siendo, a sus propios ojos, personas, sujetos de respeto y de Derecho. No pienso que considerasen sus delitos algo diferente de la moral social imperante allá afuera –la ley del más fuerte. No negaban ni pedían disculpas por sus faltas. Si acaso, se quejaban de los «males de mujer» que les trajeran a este lado de la jaula. Engañados por sus cantos de sirena, había invertido moro y oro en sus favores y las taifas se vinieron atrás en el último momento. Ceguera, y no otra cosa, les habría llevado a la agresión por obtener lo suyo, ganado a pulso tras tan grandes inversiones.

No menos de notar era la presencia de algunas de ellas, mostrándose y demostrándose, desde una colina que dominaba el patio de comunes, a los hombres encerrados porque pudieran contemplarlas, diminutas por la ley de la distancia, pero sin reja alguna de por medio.

Seguir lendo →

Folga de fame de Xan María Castro no cárcere

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

Xan María Castro, activo sindicalista, pasou seis meses no cárcere da Coruña.

«Fixemos unha folga de fame e metéronos en celas de castigo. Estaban nos sotos, cunha humidade terrible e unha manta nada máis. E volvemos poñernos en folga. Eu non morrín porque o compañeiro da cela do lado, Rafael Pillado —outro coñecido sindicalista— avisou aos gardas, que me sacaron en mínimos de tensión. O caso saíu na prensa, tivo repercusión internacional, e deixaron de usar aquelas celas inhumanas»

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/galicia/2023/01/02/xan-maria-castro-ex-secretario-xeral-ccoo-galicia-os-sindicatos-tamen-tenen-mudar/00031672678469851509755.htm?utm_source=whatsapp&utm_medium=referral&utm_campaign=share&utm_content=00031672678469851509755

Despedida dun compañeiro

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

O sindicalista Rafael Pillado conta como van marchado os compañeiros do penal da Coruña

“A pingueria de saidas tampouco e notou nos primeros momentos, porque ainda seguín entradno novos detidos políticos. Con todo, pronto fúmos facéndonos á idea de que chegaría a ocasión en que seriamos moiu poucos. Quizáis, cando máis o sentín foi ó despedirse Rafael Bárez. Os últimos anos, vividos intensamente á fronte da organización de Partido en Ferrol, uníronno fonda e afectivemente. O día que abandonou a prisión da Coruña, chorei de forma moi intensa. Nunca me ocurreu tal cousa, nin me volveu pasar. Pero ante a súa marcha , toda a emotividade, acumulada ó longo daqueles meses, desatouse de súpeto, cun choro no que mestura a alegría polos que se van coa tristeza de non poder estar aso eu lado, compartindo as loitas que estaban a agardando alá fora”

Rafael Pillado: Latexos de Vida e de Conciencia. Ed. Fuxo Buxan, Ferrol, 2012

Entradas e saidas do cárcere

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

“Outro golpe importante foi o consello de guerra contra os compañeiros  Manuel  Amor  Deus, Xosé M. Riobó, Francisco Fernández  Filgueiras, Bernardo Bastida, Ángel Porto Feal, Xosé Cabado, Ramiro  Romero e Joé Xulio Miraz, a principios de novembro de 1972. Tratábase dunha basta montaxe que buscaba seguir implicando ás forzas armadas na represión dos traballadores e da cidadanía en xeral. O que non lograran nos primeiros momentos daqueles acontecementos, lográbano agora.

Un mes despois, chegabn á prisión da Coruña, procedentes da prisión militar de Caranza, Amor, Riobó, Bastida e Porto. Neste momento ainda permanecían Torregrosa, Bárez..etc pero pouco tempo, connosco: a contagotas, a Comuna ía perdendo membros. Bárez saíu a finales do vran; a Loureiro e Torregrosa concedeuselles a liberdade provisional o o 22 de  decembro .

Ese ano despediríamolo os que quedábamos Julio Aneiros, Pedro Bonome, Manuel Amor, José María Riobo, Bernardo Bastida e eu, cunha cea espacial traída da casa. Pola velocidade a que viñan a miña nai e a miña muller para que a tivésemos a punto, seríalles imposta unha multa.

Antes, celebráramos unha comida cos nenos, non só os fillos dos presos, senón que estivemos acompañados polos doutros compañeiros xa postos en liberdade”

Rafael Pillado: Latexos de Vida e de Conciencia. Ed. Fuxo Buxan, Ferrol, 2012

Novo local para ocio

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

“No patio, baixo a enfermería, primerio cedéusenos un local provisto  de servicios de baño e unha sala de mesas para comer. Coa chegada de novos presos, foise ampliando a sús utilización , até ter toda a planta adedicada a sala de lectura e xogos, despensa,cociña e comedor. Do mesmo xeito as celas nas que empezamos estando dun en un, acabamos de tres en tres. O obxectivo da prisión era claro. Ofrecernos certas “comodidades” para que nos mantiveramos entretidos e non transladásemos ao resto da prisión un clima reivindicativo que podería estenderse como a pólvora. Entre reixas , existe sempre unha soterrada sensación de inminente estalido de conflictos”

Rafael Pillado: Latexos de Vida e de Conciencia. Ed. Fuxo Buxan, Ferrol, 2012

Poemas no cárcere de Manuel Gómez Segura

~ memoriadocarcerecoruna ~ Deixar un comentario

Manuel Gómez Segura estivo preso no cárcere no ano 1975, era estudante de esquerdas e tamén escribía versos.

“No final da ditadura seguíase estendendo a longa noite de pedra nos cárceres coruñeses, aínda que para o que sabe das fronteiras entre o dentro e o mundo dos de afora constátase que as paredes encerran moito máis que as continxencias políticas. A historia alenta sobre o persoal ata reducir a vida á cerna. Ilusión e dor, mais sempre a pulsión da existencia e a loita. O silencio e a escuridade combátense co pracer da creación e o coñecemento. Reafírmase así o que se posúe en liberdade: o verso, a materia e o eu. A procura sempre será resistencia.  

No primeiro texto, o número 22, a síntese é a maior fortaleza, a conxunción de contrarios condensandos no poder espidos dos lexemas. A idea e a materia, a vida humana á fin, que se unen na revolución. Só hai unha consigna que se cumpre na repetición, case como un himno. 

No segundo, o número 23, prefírese o método especulativo. A interrogación ante as fendas que abre a dúbida da punición. Mais imponse ao final a crenza que se asenta na moral, como no primeiro texto, especialmente potente cando o autor se atopa recluído. Hai a certeza do desexo satisfeito e gorentoso, un estado que se converte na ética máis audaz: o dereito ao pracer. “

Inmaculada Otero