Ámote anarquista, poema de Claudio Rodriguez Fer

Fermoso poema de Claudoi Rodriguez Fer onde louba a loita heroica das mulleres da Atochas da Coruña: “Borráronas da historia e non obstante /setenta anos despois hai quen as ama./ Sardiñas para elas e unha libra de cereixas /vermellas como a súa primavera libertaria”

Ámote anarquista

Con abraio crían ás veces

que chegaría a xistir

a utopía libertaria

e ás vece s crían que non,

aínda con máis abraio…

Era entón a Galicia anarquista

unhas cantas vivendas obreiras

com o mapoulas moi abertas

nos barrios proletarios das Atochas,

unha casoupa clandestina en Cea

sobre as raíces do fento dentabrú,

unhas humildes moradas campesiñas

con liques de Badiña ou de Marselle,

onde non había moito que comer,

mais tampouco poder.

Era a Galicia corsaria sen e  stado,

nin deus nin amo de dentro nin de fóra,

luz e vida por Elviña e por Monelos,

resplandore s sobre o abismo pola Silva,

ateneos nos Castros e nas Quintas

espertares no extremo das corbe ras,

le ccións contra poder e servidume

libre s de im axinar o q ue q uixe r,

libres para facer o que se pensa…

Porque non nos deixan cruzar os regos

cruzaremos os océanos, pensaban.

Non puido ter esperanza sen medo

nin medo sen espranza María Bello Paz ,

empacando pe xe no porto d’A Coruña

ata a hora en que os poderes de xullo

bateron resistencias de mulleres

como pescadas que les n a Spinoza

onde eu ámote anarquista ou morte .

Porque non nos deixan cruzar os ríos

cruzaremos os mares, está claro.

Así quizais pensaba Teresa Varela Calviño,

sindicando xoubas no porto d’A Coruña

ata se  bale da polo chumbo de outubro,

a revolución na patela e a patela na cabeza

e o peeixe despezado, destripado e empacado

polas mans nunca inertes da proletaria morta,

pois nos foxos comunais eu anarquista ámote .

Porque non nos d ixan cruzar en barco

cruzaremos en latas de sardiñas.

Lares de María Otero e de Alicia Dorado,

refuxios coruñeses das Atochas,

Atocha Alta, Atocha Baixa, Monte Alto,

atochas nas alpargatas abatidas a balazos,

viúvas verm ellas de mariñeiros sen mar,

presaxios de panadeiros sen pan,

abismos de albaneis sen andamios,

o pasado doceemente selado con carimbo

de caucho e tinta azul,

o presente fuxindo clandestino,

o futuro purgado amargamente

e amargamente abortado con augardente alemá.

Morada de María de Allariz, Atocha Alta,

trinta e tres anos e morta con tres máis,

sen contar nenos feridos no masacre,

cantando a Internacional a berro aberto

com o quen entra no inferno proclamando

utopías contra a angustia do fascismo.

Porque as crónicas non foron escritas

con tinta, se nón co fío das costureiras

e a verdade na punta dunha agulla.

Alí foi a última vez que se viviu a vida

iIuminando a loita con tanta liberdade ,

pois ámote e anarquista, última luz e ponte.

Faiado de Alicia en Villa Rosalía,

Rúa do Carme e vinte cinco anos,

preguntou quizais Fournarakis a Acebedo,

pouco ante s de morrer os dous a tiros:

– ¿Sabes que o nome da túa compañeira

significa a verdade en lingua grega?

– O nome da compañeira significa a verdade

en todos os idiomas do mundo, contestou.

– Pois a verdade vai  morrer axiña,

terciou Alicia, e os tres máis outro

feneceron acribillados ante a última ve rdade ,

e ámote alí anarquista iluminando aos libres.

Redada ao pé do premonitorio Matadoiro:

asalto a tiros infiltrándose polas espirais

sinuosas da delación nas sombras.

Á fin torturados, paseados, fusilados,

Brazo y Cerebro, Espartaco, Nervio,

Sin Dios ni Patria, Ni Dios ni Fronteras,

portugueses do grupo Inadaptables,

Germinal, Ideal, Intransigentes,

CNT, FAI, ningún deles sabería nunca

que Durruti morrería no Ritz .

Así se perecía n’A Coruña libertaria

dende 1936, data do último Medulio.

Porque non nos deixan cruzar a rúa real

cruzaremos a cidade imaxinada.

Ocultáronnos ás mulleres máis libres

e sen embargo fórano ata a fin.

Din que algunhas morreron por amor

aos anarquistas que agachaban,

o que é morrer tamén muller e ácrata.

Borráronas da historia e non obstante

setenta anos despois hai quen as ama.

Sardiñas para elas e unha libra de cereixas

vermellas como a súa primavera libertaria

e para sempre ámote anarquista ou nada.

Claudio Rodríguez Fer

Maruxa Seijas Sánchez, a forza das mulleres

Maruxa Seijas Sánchez estivo presa no cárcere da Coruña e nunca falou do sucedido.

Casara con Alejandro Palacios que era panadeiro.

Maruxa padeceu cárcere despois do asesinato de seu marido: Alejandro Basilio Palacios, un dos heroes da resistencia da Atochas ó golpe de Estado de 1936.

Seguir lendo

Debates no cárcere

O mozo José Torregrosa fala dos debates feitos no cárcere entre os mozos presos nos anos setenta.

El resto de la Comunidad, los humanos, seguimos tan animados como siempre. Uno de los últimos llegados [Eduardo Martínez, seguramente] completa el ciclo: es un forofo de la música moderna (Beatles, Rolling, etc.), con lo que las posibilidades de «contraste de pareceres» es inmensa. [De hecho, nos dio una charla sobre los Beatles, seguida de coloquio, donde se discutió el progresismo o no de este tipo de música frente a la canción protesta

https://josetorregrosa.wordpress.com/2012/08/12/cartas-desde-mi-celda-21/

Sebastiana Vitales Gastón, anarquista valente

“Sebastiana Vitales Gastón, A Bastiana, nace en marzo de 1902 en Huesca. Aos 18 anos emigrou aos Estados Unidos, establecéndose en San Francisco. Nesta cidade coñeceu nun baile da Asociación Naturista Hispana, ao anarquista fisterrán, Francisco Ballón Pequeño, con quen casa. Ambos frecuentaban a colonia libertaria “Francisco Ferrer” de Stelton-Nueva Jersey. En 1933 a parella retornou á Península e, tras un tempo en Ansó, estableceuse na Coruña.

Pertenceu á Vangarda Feminina da FAI (Federación Anarquista Ibérica).Participou como oradora en varios mitins obreiros e a finais de 1935 acompañou a Federica Montseny na súa xira polo país, compartindo cartel con ela no cine Cuatros Caminos. Esta, no seu libro Impresiones de un viaje por Galicia, fala da súa seriedade e abnegación.

Seguir lendo

O cárcere segundo Syra Alonso (III)

Estracto do libro “Diarios” de Syra Alonso onde describe aos presos no cárcere da Coruña, cando ía visitar ó seu home Francisco Miguel preso nos primiero meses do golpe de Estado do 1936.

“Hai naquel cuarto cincuenta prisioneros este homes encarcelados causabanme mais terror que os cadáveres esnaquizados que vin en Bastiagueiro; topdo teñen no seu rostro o berro angustioso dos seus compañeiros martirizados , o ruido xordo das tralladas  nas súas costas, a arcada do vómito que produce o aceite de ricino que lles subministraron como “alivio”. Todos teñen nos eus ollos o espanto do cruel martirio que os agarda. Algúns levan a camisa manchada de sangue, os ollos acesos e aboca inchada. Estou nun cemiterio sen a paz da morte”

Francisco Ballón Pequeño, dos Estados Unidos á Coruña pola loita social

Francisco Ballón Pequeño, nado en Fisterra en 1899 e finado na Coruña o 9 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.

Retornado da emigración dos Estados Unidos de América, asentouse na Coruña. Socio do Centro de Estudios Sociales Germinal. Foi cadro da Sección de Peóns do Sindicato Único do Ramo da Construción da CNT e despois da Sección de Redeiros do Sindicato da Industria Pesqueira da CNT. En 1936 formaba parte do grupo anarquista Los Iconoclastas e exercía como secretario da Federación Local de Grupos Anarquistas da Coruña (FAI).

Seguir lendo

José Caridad Mateo, a arquitectura galega exiliada

Esta imaxe ten o atributo alt baleiro; o se nome de arquivo é jose-caridad-mateo.jpg

Un dos grandes arquitectos de Galicia. Nacido en 1906  e formado en Madrid e en Barcelona, onde se titulou en 1931, foi un dos  iniciadores do movemento racionalista.

Traballou durante seis anos en Galicia onde  realiza entres outros a xoiería Malde en Santiago en Compostela (destruida) e a Casa Sendón e a Casa Morán na Coruña.

O seu traballo e a súa vida foi truncada co golpe de Estado de 1936. O seu pai gobernador civil da Coruña foi asasiñado e él e os irmáns foron represaliados. Membro do partido galeguista, foi preso no penal de Coruña onde seguiu traballando en obras como a casa Caramés de Perillo e outros proxectos.

Fuxíu cos seus irmáns nunha motora a Francia e despois incorporouse  ó frente republicano en Zaragoza, onde seguíu coa súa profesión. Despois do exilio en Francia en Gurs e Argelès pudo marchar no buque Sinaia a México.

No país centroamericano fundou unha empresa de construcción en colaboración con  arquitectos como Ramonell, Candela o Santacilia. Sempre tivo  preocupacións progresistas  e defendeu en varias publicacions, como  Vieiros, aa necesidade dunha planificación   humanista da sociedade e o  equilibrio do mercado. Integrouse na  loxia masónica “Exilio”.  Alí sigue sendo considerado una autoridade no mundo da arquitectura.

Faleceu en cidade de México en 1996

La vieja prisión provincial de A Coruña cumple cien años con un futuro incierto

nova de La Voz de Galicia, 18 ene 2025

Pendiente de resoluciones judiciales, la antigua cárcel de la Torre requiere una reforma millonaria para poder darle un nuevo uso

El 1 de enero de 1925, La Voz de Galicia abría su edición con un balance de lo acaecido el año anterior y una previsión de lo que habría de deparar el año recién estrenado. «La Coruña tuvo en 1924 una buena etapa de obras. La casa Pastor, el Banco de España y el de La Coruña inaugurarán en breve sus construcciones. Cada una de ellas en su peculiar estilo, honra a nuestra ciudad», decía la crónica, que inmediatamente después añadía: «La vieja cárcel coruñesa [situada en O Parrote y demolida en 1928] está al fin amenazada de caer al golpe de la piqueta. Hoy o mañana [finalmente fue el 12 de enero] se firmará la escritura de adquisición de terrenos para cederlos al Estado con objeto de construir la nueva cárcel. Hay que esperar que el edificio sea erigido rápidamente, respondiendo al esfuerzo del Ayuntamiento coruñés».

Se suplicaba rapidez en la construcción y no era una petición baladí, ya que el anteproyecto de la cárcel destinada a sustituir la de O Parrote, «una espantable prisión donde al subir la marea el agua entra en las celdas», había sido presentado en noviembre de 1903.

El nuevo inmueble, que hoy conocemos como «vieja prisión provincial», abrió sus puertas a finales de 1927 (los presos fueron trasladados tras la Navidad de ese año), aunque la primera piedra del penal situado a los pies de la Torre se colocó a principios de mayo de 1925, previa compra de unos terrenos por los que el Ayuntamiento desembolsó poco más de 19.000 pesetas de la época (unos 118 euros en la actualidad).

Seguir lendo

Celebración do primeiro de maio

Engalanamos con todo tipo de banderas y símbolos el comedor y la sala de lectura. Preparamos una comida especial y decidimos manifestarnos como cuando estábamos en la calle. Bajamos desde la galería, en formación, hasta salir al patio, donde nos concentramos.

Tampoco renunciamos a cantar la Internacional. Resultaba emocionante el hecho de haber convertido una cárcel franquista en un trozo de la futura España Democrática.

Rafael Pillado  “Latidos de Vida y de Conciencia” E, Fuco Buxán, 2012

Eduardo González-Moro y Cervigón

“Eduardo González-Moro y Cervigón nació en A Coruña en 1894. En junio de 1904 estudiaba en el Colegio General y Técnico y consiguió la graduación de bachillerato en el verano de 1908. Pasó después a estudiar Medicina en la Universidad de Santiago y en 1913 le concedieron prórroga de un año para ingresar en filas, y poder seguir los estudios y terminarlos.

Eduardo estuvo casado con Dolores Pujalte Díaz y residieron en los Castros, 18, y tuvieron dos hijos. Fue socio del Casino Republicano y vocal de la “Asociación Regional de Padres de Familia para la defensa de la enseñanza laica”. En marzo de 1931 se presentó como candidato a las elecciones municipales por la Federación Republicana Gallega, por el séptimo Distrito. Obtuvo acta. En marzo de 1932 fue elegido vocal de la junta directiva de la ORGA coruñesa y en septiembre siguiente designado miembro de la Junta Provincial de Beneficencia. En octubre de 1932 fue designado octavo teniente alcalde y presidente de la Comisión de Instrucción Pública. En mayo de 1934 ejercía de presidente de la comisión de Cementerios, pero pronto fue suspendido por el nuevo gobierno central, el del Bienio Negro, junto con otros compañeros republicanos de la corporación herculina.

Seguir lendo