Fermoso poema de Claudoi Rodriguez Fer onde louba a loita heroica das mulleres da Atochas da Coruña: “Borráronas da historia e non obstante /setenta anos despois hai quen as ama./ Sardiñas para elas e unha libra de cereixas /vermellas como a súa primavera libertaria”
Maruxa Seijas Sánchez estivo presa no cárcere da Coruña e nunca falou do sucedido.
Casara con Alejandro Palacios que era panadeiro.
Maruxa padeceu cárcere despois do asesinato de seu marido: Alejandro Basilio Palacios, un dos heroes da resistencia da Atochas ó golpe de Estado de 1936.
O mozo José Torregrosa fala dos debates feitos no cárcere entre os mozos presos nos anos setenta.
“El resto de la Comunidad, los humanos, seguimos tan animados como siempre. Uno de los últimos llegados [Eduardo Martínez, seguramente] completa el ciclo: es un forofo de la música moderna (Beatles, Rolling, etc.), con lo que las posibilidades de «contraste de pareceres» es inmensa. [De hecho, nos dio una charla sobre los Beatles, seguida de coloquio, donde se discutió el progresismo o no de este tipo de música frente a la canción protesta“
“Sebastiana Vitales Gastón, A Bastiana, nace en marzo de 1902 en Huesca. Aos 18 anos emigrou aos Estados Unidos, establecéndose en San Francisco. Nesta cidade coñeceu nun baile da Asociación Naturista Hispana, ao anarquista fisterrán, Francisco Ballón Pequeño, con quen casa. Ambos frecuentaban a colonia libertaria “Francisco Ferrer” de Stelton-Nueva Jersey. En 1933 a parella retornou á Península e, tras un tempo en Ansó, estableceuse na Coruña.
Pertenceu á Vangarda Feminina da FAI (Federación Anarquista Ibérica).Participou como oradora en varios mitins obreiros e a finais de 1935 acompañou a Federica Montseny na súa xira polo país, compartindo cartel con ela no cine Cuatros Caminos. Esta, no seu libro Impresiones de un viaje por Galicia, fala da súa seriedade e abnegación.
Estracto do libro “Diarios” de Syra Alonso onde describe aos presos no cárcere da Coruña, cando ía visitar ó seu home Francisco Miguel preso nos primiero meses do golpe de Estado do 1936.
“Hai naquel cuarto cincuenta prisioneros este homes encarcelados causabanme mais terror que os cadáveres esnaquizados que vin en Bastiagueiro; topdo teñen no seu rostro o berro angustioso dos seus compañeiros martirizados , o ruido xordo das tralladas nas súas costas, a arcada do vómito que produce o aceite de ricino que lles subministraron como “alivio”. Todos teñen nos eus ollos o espanto do cruel martirio que os agarda. Algúns levan a camisa manchada de sangue, os ollos acesos e aboca inchada. Estou nun cemiterio sen a paz da morte”
“Francisco Ballón Pequeño, nado en Fisterra en 1899 e finado na Coruña o 9 de agosto de 1936, foi un sindicalista e político galego.
Retornado da emigración dos Estados Unidos de América, asentouse na Coruña.Socio do Centro de Estudios Sociales Germinal. Foi cadro da Sección de Peóns do Sindicato Único do Ramo da Construción da CNT e despois da Sección de Redeiros do Sindicato da Industria Pesqueira da CNT. En 1936 formaba parte do grupo anarquista Los Iconoclastas e exercía como secretario da Federación Local de Grupos Anarquistas da Coruña (FAI).
Un dos grandes arquitectos de Galicia. Nacido en 1906 e formado en Madrid e en Barcelona, onde se titulou en 1931, foi un dos iniciadores do movemento racionalista.
Traballou durante seis anos en Galicia onde realiza entres outros a xoiería Malde en Santiago en Compostela (destruida) e a Casa Sendón e a Casa Morán na Coruña.
O seu traballo e a súa vida foi truncada co golpe de Estado de 1936. O seu pai gobernador civil da Coruña foi asasiñado e él e os irmáns foron represaliados. Membro do partido galeguista, foi preso no penal de Coruña onde seguiu traballando en obras como a casa Caramés de Perillo e outros proxectos.
Fuxíu cos seus irmáns nunha motora a Francia e despois incorporouse ó frente republicano en Zaragoza, onde seguíu coa súa profesión. Despois do exilio en Francia en Gurs e Argelès pudo marchar no buque Sinaia a México.
No país centroamericano fundou unha empresa de construcción en colaboración con arquitectos como Ramonell, Candela o Santacilia. Sempre tivo preocupacións progresistas e defendeu en varias publicacions, como Vieiros, aa necesidade dunha planificación humanista da sociedade e o equilibrio do mercado. Integrouse na loxia masónica “Exilio”. Alí sigue sendo considerado una autoridade no mundo da arquitectura.
Pendiente de resoluciones judiciales, la antigua cárcel de la Torre requiere una reforma millonaria para poder darle un nuevo uso
El 1 de enero de 1925, La Voz de Galicia abría su edición con un balance de lo acaecido el año anterior y una previsión de lo que habría de deparar el año recién estrenado. «La Coruña tuvo en 1924 una buena etapa de obras. La casa Pastor, el Banco de España y el de La Coruña inaugurarán en breve sus construcciones. Cada una de ellas en su peculiar estilo, honra a nuestra ciudad», decía la crónica, que inmediatamente después añadía: «La vieja cárcel coruñesa [situada en O Parrote y demolida en 1928] está al fin amenazada de caer al golpe de la piqueta. Hoy o mañana [finalmente fue el 12 de enero] se firmará la escritura de adquisición de terrenos para cederlos al Estado con objeto de construir la nueva cárcel. Hay que esperar que el edificio sea erigido rápidamente, respondiendo al esfuerzo del Ayuntamiento coruñés».
Se suplicaba rapidez en la construcción y no era una petición baladí, ya que el anteproyecto de la cárcel destinada a sustituir la de O Parrote, «una espantable prisión donde al subir la marea el agua entra en las celdas», había sido presentado en noviembre de 1903.
El nuevo inmueble, que hoy conocemos como «vieja prisión provincial», abrió sus puertas a finales de 1927 (los presos fueron trasladados tras la Navidad de ese año), aunque la primera piedra del penal situado a los pies de la Torre se colocó a principios de mayo de 1925, previa compra de unos terrenos por los que el Ayuntamiento desembolsó poco más de 19.000 pesetas de la época (unos 118 euros en la actualidad).
“Engalanamos con todo tipo de banderas y símbolos el comedor y la sala de lectura. Preparamos una comida especial y decidimos manifestarnos como cuando estábamos en la calle. Bajamos desde la galería, en formación, hasta salir al patio, donde nos concentramos.
Tampoco renunciamos a cantar la Internacional. Resultaba emocionante el hecho de haber convertido una cárcel franquista en un trozo de la futura España Democrática.“
Rafael Pillado “Latidos de Vida y de Conciencia” E, Fuco Buxán, 2012
“Eduardo González-Moro y Cervigón nació en A Coruña en 1894. En junio de 1904 estudiaba en el Colegio General y Técnico y consiguió la graduación de bachillerato en el verano de 1908. Pasó después a estudiar Medicina en la Universidad de Santiago y en 1913 le concedieron prórroga de un año para ingresar en filas, y poder seguir los estudios y terminarlos.
Eduardo estuvo casado con Dolores Pujalte Díaz y residieron en los Castros, 18, y tuvieron dos hijos. Fue socio del Casino Republicano y vocal de la “Asociación Regional de Padres de Familia para la defensa de la enseñanza laica”. En marzo de 1931 se presentó como candidato a las elecciones municipales por la Federación Republicana Gallega, por el séptimo Distrito. Obtuvo acta. En marzo de 1932 fue elegido vocal de la junta directiva de la ORGA coruñesa y en septiembre siguiente designado miembro de la Junta Provincial de Beneficencia. En octubre de 1932 fue designado octavo teniente alcalde y presidente de la Comisión de Instrucción Pública. En mayo de 1934 ejercía de presidente de la comisión de Cementerios, pero pronto fue suspendido por el nuevo gobierno central, el del Bienio Negro, junto con otros compañeros republicanos de la corporación herculina.
Debe estar conectado para enviar un comentario.