José Álvarez Punín

La imagen puede contener: 20 personas, multitud y exterior

“El comerciante José Álvarez Punín -¿Funín?-, residió en el primer tercio del siglo pasado en la calle Real, 64-3º, de A Coruña. Fue socio del Casino Republicano y vocal de su junta de gobierno. En 1934 fue elegido dirigente del Partido Republicano Radical-Socialista y posteriormente se afilió a Unión Republicana, el partido político de Diego Martínez Barrio.

Tan pronto se produjo el golpe de Estado militar en A Coruña, José Álvarez Punín fue detenido y encarcelado durante varios meses, acusado de “poseer arraigadas ideas izquierdistas”.

Además de otras sanciones impuestas y numerosas restricciones de su libertad, en 1939 le incoaron un expediente de responsabilidades políticas (BOE, de fecha 2 de octubre de 1941) condenándole a varias penas económicas y a la inhabilitación, trabándole sus bienes.

En octubre de 1941 ya estaba fallecido…”

Recollido do facebook de Luis Lamela

Memoria de Ferro

Memoria de Ferro, escrito por Antón Patiño Regueira é un libro crudo, onde sen tapuxos nin medias tintas expón historias reais da dureza da represión na  Coruña e Monforte. Historias reais; escenarios que sen dúbida, para os habitantes destas dúas vilas serán coñecidos, e quizá tamén os nome aparecidos, o cal fai o libro aínda máis impáctante. Historias con nomes e apelidos, ou alcumes; de familias ao completo, perseguidas sen un motivo lóxico, destrozadas e sumidas no sinvivir de non poder recuperar o corpo do seu ser querido por que o teñen retido en vilas cercanas, e quen intenta recuperalo volve co medo no corpo e sen ganas de falar do tema. Un libro para reflexionar sobre a triste e escura situación que se vivíu no Franquismo. 

Velaivan dous casos.

                                                                                                                                                David Lozano

                                                                                                                   

Antonio, 15 anos

“A familia García Rivadulla vivía entre a rúa Marconi e ali viñeron polo seu fillo os primeros días do alzamento militar. Non tiña máis de 15 años estaba marcado por ser da corda  dos irmáns do France. Catro meses tiverono preso para desgusto dos seus país e a señora María, a súa madriña que temía pola súa sorte. E temeron ben por que o mataron.”

Seguir lendo

Máis fusilamentos

Luís Costa  no seu libro  ” Pola libertade. a loita antifranquista de Luís Costa“, lembra os fusilamentos: ese día, 11 de xulio de 1937, foron fusilados ás 5 da mañán no campo da rata , entre eles Luís Rufilanchas  e once compañeiros mais  como os que o agocharan , o médico Manuel Fernández López e o dramaturgo Xenaro Ruano

“Os berros e os vivas recomenzaron. Foron varios os asasinados aquela noite.

Debía estar saindo do cárcere porque se sentían os motores dos coches. Dentro duns momentos todo remataría para eles: a loita, a guerra, tiranía…

E, ó cabo serían libres, sí, libres porque xa non serían.

O día comenzaba a abrir. Os paxariños rechouchiaban no patio, onde os presos  botaran unha migallas de pan. A natureza sguía inmutabe o seu curso. Que importa a morte se precisamente por ela que hai vida!(…..)

 

O Ave César dos nosos mártires ía dirixido á República , á liberdade, á democracia. No último minuto, o seu pensamento fora dirixido cara un infinito de amor, de tolerancia, de liberdade.

(…) aquela mañá non se escoitou un rumor de voces a que seguía ó toque de diana. Os presos non falaban . O silencio era a millor homena que lles podían ofrecer  ós seus compañeiros sacrificados.”

José Carril Rodriguez “Cadeiro”. O home que camiñaba.

José Carril Rodríguez  “Cadeiro” (1902-1997)

Conta Gloria Carril, muller lonxeva e dunha actividade febril, que o seu pai perdonou mais nunca esquecíu a quen lle fixo pasar parte da súa madureza no cárcere.

Corría o ano 1931 e José do Cadeiro formaba parte da corporación municipal do Concello de Malpica. Pertencía á Izquierda Republicana e  ademais era membro do sindicato socialista da UXT.

Conta a súa filla que José  se opuxo  a que outros membros do Pleno pertencentes a certa familia pudiente da localidade, cunha manobra ilícita, se apropiasen terras públicas para o seu patrimonio particular. Esto traeríalle severas consecuencias ao republicano cando, no transcursoda Guerra Civil, os nacionais tomaron Galicia.

Declarado “rojo” e subversivo, foi posto diante dun Consello de Guerra celebrado no Cuartel de Infantería Zamora da Coruña e polo que lle caeron 15 anos de presidido no cárcere da cidade herculina. O delito: Auxilio á rebelión. Corría o ano 1937. Alí atopouse con outros conveciños malpicáns como Luis Rodríguez Villar “Rogita”, anos máis tarde, deportado en Mauthausen.

Conta esta señora de memoria prodixiosa que, sendo unha nena de apenas 5 anos, acompañaba un día si e outro non á súa nai, de nome Gloria Pombo, ao penal da Coruña para levarlle ao pai comida, tabaco e conversa. Mentres os proxenitores departían mantendo as distancias e vixiados, ela xogaba á mariola no corredor do cárcere fronte á Torre de Hércules.

O enxeneiro de Portos de Malpica, Eduardo Vila Fano, axudado por un Informe ben favorable do cura párroco don Santiago Abuelo, lograron que en 1941 poidese saír excarcerado e librarse, moi probablemente, de ser fusilado. Talvez axudase que José exercera de sancristán no centro penitenciario…

Ao chegar a Malpica, José de Cadeiro púsoxe ao fronte do negocio familiar, unha taberna, ultramariños e mesmo fonda ubicado no “barrio castellano”, hoxe rúa José Antonio Pardines. Foron meses duros pois durante o ano seguinte da súa chegada, José sufríu de incontinencia.   Acostumado a durmir en colchonetas a rentes do chan no cárcere, tiña a friaxe aniñada no corpo.

Rematada a contenda civil, Cadeiro matiña boa relación con uns e con outros, mais seguía profesando ideas socialistas.

Por aquel negocio de bo xantar e moito viño vido de terras de Castela, pasaban os “cerillitas” da vila. O farmacéutico, veterinario, médicos e mesmo Urbano Lugrís. O pintor vigués mantiña unha boa amizade co Secretario da Confraría de Pescadores, Fariña. Foi así que esta tropa de troula, alcumaseao negocio “A Checa”, órgao de intelixencia do rexime soviético.

Conta Gloria que o seu pai, malia das penalidades e a represión padecida, foi moi positivo e de bo talante.Detrás da barra, facía quilómetros co seu andar apurado, como indo sempre a algún sitio.

Deixou de alancar con 95 anos.

Héctor Pose

Carta dun home honrado

Francisco Prego Campos

Á muller e ós fillos: 28-8- 1936

A quien deberéis reconocimiento eterno y cuando lo veáis, sea en donde sea, es a nuestro abogado defensor D. Manuel Casás Fernández. Este hombre merece que le beséis de arriba abajo, pues su bondad fue tal, su empeño y esfuerzo por salvarnos la vida fue de tal naturaleza que quisiera ser en estos instantes un relevantísimo poeta para cantarlos. ¡Gratitud imperecedera mía y vuestra hacia este ilustre hombre, hacia este amantísimo coruñés que hoy lIora con nosotros y vosotros esta tragedia sin nombre en los anales del derecho y de la justicia!

Igual recomendación te hago a ti y a nuestros hijos, con respecto a Carmen, la mujer de mi entrañable amigo Guzmán. Esta mujer la llevo a la tumba con sus hijos, contigo y los míos, grabados en lo íntimo de mi corazón.

No me olvido tampoco de nuestros hermanos Luis y Carmina, ni de Luisín, la nena y Mariví, pues con decirte que los considero como mi propia sangre, está dicho todo. A Pepe, Emilia y sus hijos, como a Victoria, los llevo también en mi corazón, y en el cielo, si es que entro, rezaré por todos vosotros, por ser buenos.

A  Elías, Isolina, Carmiña y hermana, les dices asimismo en esta hora suprema les tengo presentes.

A mis hermanos Elisa, Jenaro, Amparo y a sus hijos también les dices que les llevo en mi corazón. Que sean todos buenos…

(…) No gastes mucho dinero en lutos, pues aunque fueras de blanco o de cualquier color, para mí me basta con saber que lo llevas en el corazón.

  A Pancho le dices que mi último anhelo es de que sea buenísimo para ti; que esto se lo pido con mi corazón; que sea trabajador y estudie todo cuanto pueda, llegando incluso al sacrificio; que no se meta en política, por nadie ni por nada, pues, antes de hacerlo, que pase hambre primero. Dile también que, si siento perder la vida, es por dejaros para siempre a mamá y a la nena.

 Esta hijita es mi inmenso pesar pues son los ojos de mis ojos, la cara de mi cara, el cuerpo de mi cuerpo, en fin, la ilusión que tenía en vida. Dios dispuso que no pudiera ver feliz como yo deseaba. Pido en estos críticos instantes al Supremo Hacedor y a la Virgen de los dolores que les de sentido y si …

 (…) Obdulia mía de mi corazón, ¡qué intensamente, qué rapidísimamente pasan por mi imaginación nuestros instantes felices! ¡Pobrecita! ¡Qué infortunada fuiste conmigo! Bien lo sabe Dios, Obdulia mía, que jamás pasó por mi imaginación que los inocentes pagarían con su vida igual que los culpables.

 Yo no me figuré que el cumplir con el deber se pagaba con la vida. Pero en fin, alma mía, ya es tarde para reflexiones y sí es momento para abrir eI corazón.

Yo te pido de rodillas perdón, por cualesquiera sinsabor (…) También a los dos hijitos se lo pido con toda mi alma y que mi memoria no los sonroje, pues mi muerte no es por causa de afrenta alguna, sino por el producto de delaciones, malas pasiones, envidias y odios hacia su padre que tuvo el infortunio de ser bueno, el deseo de servir a todo el mundo, el de cumplir con su deber y el de ser recompensado y pagado a última hora con el tributo de su vida. (…) Rogaré en el último suspiro por vosotros para que Dios os dé sentido, que os recompense de esta desdicha inmensa que sufrió, con todas las felicidades de que sois dignos y acreedores. Que os conserve siempre el buen sentido y honradez y os otorgue toda la suerte que merecéis para poder llevar siempre un pedazo de pan a la boca y vivir con dignidad.

 (…) ¡No sabes, Obdulita de mi alma, el esfuerzo sobrehumano que tengo y tuve que hacer para escribir a todos, y a ti y a los hijos principalmente! ¡Es algo que me asombra! Pero hubo que hacerlo.

Hoy 30 de 1936 viniste a verme a las 7 y media. Muchas espenanzas me diste, pero yo, desde el mediodía, sabía que mi suerte estaba decidida por un cambio de detenidos, pues Taboada, que estaba con Maseda, lo cambiaron para la celda de Manolo.

 A las ocho de la noche supimos que Manolo y Taboada eran indultados y que nosotros seis no.

A las 2 y 30 de la madrugada nos levantaron y el resto ya lo sabes. ¡Para que explicarte la tragedia!

Muchísimos besos y abrazos y perdón, perdón y perdón a todos!

Luis y Carmiña, mamá, Pancho, la Nena, mis sobrinitos,hermanos, a todos muchísimos besos hasta la eternidad…

Paco”

ALONSO MONTERO, X.: Cartas de republicanos gallegos condeados a morte (1936-1948) Ed. Xerais, 2009
Francisco Prego Campos era funcionario do concello da A Coruña e foi executado no campo da rata xunto co alcalde Suárez Ferrín,  Joaquín Martín Martinez, secretario do concello, o  diputado Manuel Guzmán, o secretario del gobierno civil Leovigildo Taboada,e os líderes do  PSOE, Maseda e Mazariegos,

 

Lectura da carta polo actor Xosé Martínez no acto celebrado en marzo de 2019 na casa museo Casares Quiroga de A Coruña dentro das actividades de “Habitar a palabra” organizado pola ARMH e “Memoria do cárcere”.

Fermoso poema de Lope de Vega, escrito cando estaba preso

AUSENCIA

Ir y quedarse, y con quedar partirse,
partir sin alma, y ir con alma ajena,
oír la dulce voz de una sirena
y no poder del árbol desasirse;

arder como la vela y consumirse
haciendo torres sobre tierna arena;
caer de un cielo, y ser demonio en pena,
y de serlo jamás arrepentirse;

hablar entre las mudas soledades,
pedir prestada, sobre fe, paciencia,
y lo que es temporal llamar eterno;

creer sospechas y negar verdades,
es lo que llaman en el mundo ausencia,
fuego en el alma y en la vida infierno.

Lope de Vega
(1562-1635)

http://librosytal.blogspot.com/2015/11/ir-y-quedarse-y-con-quedar-partirse.html

 

Racionamento

“Había que racionar todo , sobor todo alimentación e a nós, ós presos tocounos a peor parte: a xente morría nas cadeas e dese xeito aforrábaselle o traballo ós verdugos”

Xerardo Díaz Fernández, preso no cárcere da Coruña nos anos 1938 e 1939, e autor do libro A crueldade inútil. 1985. Edicións do Castro. Sada.

Carmen Balboa unha historia de solidariedade

“Un importante personaje de apoyo a la guerrilla antifranquista fue Carmen Balboa López nacida en Malpica sobre el año 1915 y fallecida en 1999 en A Coruña. Carmen fue maestra Nacional y vecina de Santiago de Compostela, hermana menor de Benjamín Balboa, quien, el 17 de julio de 1936, consiguió desde su puesto de telegrafista de la Armada española que el grueso de la flota española quedase bajo la fidelidad republicana en los primeros días de la guerra civil. Otro hermano, José, fue fusilado por lo franquistas en Cartagena, el 29 de mayo de 1.939.

Carmen Balboa conoció a Manuel Ponte Pedreira en 1945 a raíz de ser detenido su hermano Jesús Balboa por la Guardia Civil. En esa ocasión Carmen se desplazó a Ordes a pedir una recomendación para mediar por su hermano, dándole Ponte Pedreira la recomendación para el teniente coronel Santoda, de la Caja de Reclutas de Santiago. Cuando quedó Jesús en libertad condicional, y ante el temor a ser nuevamente detenido, escapó al monte. Y, a partir de ahí y por ayudar a ese hermano, se convirtió Carmen en un importante apoyo a la organización del Llano comunista durante un tiempo en Santiago, creando con Isabel Ríos una extensa red de enlaces para ayudar a los hombres del monte y de la guerrilla antifranquista.

Seguir lendo

Noiteboa

 

pau.jpg

Cóntanos Luís Costa preso no ano 1937:

“Cando chegou a Noiteboa  había comunicacións extraordinarias e os paquetes entraban en cantidade dende moi cedo. Recibimos dez paquetes cos remites falsos porque non coñecíamos ningún nome. Ademáis nin un só dos novecentos presos quería quedar sen mandarnos algo.

Na cea, o ordenanza tróuxonos un termo de Edreira, que cheiraba máis a coñac que a café. Ceamos en silencio. A nosa imaxinación levávanos aos nosos fogares.”

Juan García Durán . Pola libertade, a loita antifanquista de Luis Costa