Gobernador de Coruña, un intelectual madrileño , republicano e leal. Morreu con apenas vinteseis anos. Un xuicio sumarísimo fixo que despois de apresalo, en menos de cuarenta horas, xa se lle xulgara e asesiñara.
Semblantes
Chao: Humor e liberdade
Recolleita dos anos sesenta na cidade da Coruña a partir do libro As voces baixas, de Manuel Rivas.
Aló polos anos 60, na longa noite de pedra, moitos domingos pola mañá subía pola Zapateira, que daquela era selva, un mozo cun libro na man. Era veciño de Castro de Elviña. Chamábase Manuel Bermúdez, mais era coñecido como Chao, o fillo de Pai-Pai e de Felisa. Era moi querido pola súa simpatía.
Era o primeiro en disfrazarse no Entroido, que nese lugar coruñés tivo sempre moita tradición coa comparsa Os Rexumeiros, que mesmo chegou a enterrar a Franco na vez da Sardiña… e en pleno franquismo! “A misa será o ‘18 de Julio’ se os defuntos cobran a paga extra. E seculé e seculé e seculé, a carne de porco touciño é!”
Pois Chao era desa estirpe ceibe dende neno. E tiña chispa na fala. Mesmo coas frases que subliñaban o petar da partida de naipes na taberna: “Hanche mandar aviso as moscas! ou Vai ver se a gata puxo un ovo! Ou Tiembla Toledo! Ou un solemne Polas barbas de Dostoievski!”
Tiña, ademais, ese misterio de andar sempre cun libro na man.
Unha noite de inverno, inverno da vida e da historia, presentouse o terror en Castro. A Brigada Político Social bateu na casa de Chao, rexistrou até o último recanto, e marchou co mozo cristaleiro, deixando un ronsel de anguria nos pais e na veciñanza. Era o ano 1967.
Camilo De Dios
O último guerrilleiro. Un referente de vida e de loita contra as inxustizas.
Desde que estalla o golpe de estado marcha ao monte e únese á guerrilla. En 1949 foi apresado e torturado. Sometido a Consello de Guerra na Coruña, foi condeado a morte e conmutóuselle a pena a trinta años por ser menor de idade.
Ingresa no cárcere da Coruña en maio de 1949. E segue un periplo polas cadeas de España: Palencia, penal de Dueso en Santander, Santoña, Palencia, Segovia, Carbanchel, Alcalá, Madrid, hospital penintenciario de Cuéllar e de novo a Madrid ó penal de Yeserías onde foi excarcerado o 11 de maio de 1959. Pasou dez anos de penalidades nas prisións franquistas.
Manuel Villares
Villares: A memoria en pé
Manuel Villares, Manolo para os coñecidos, chega á cita moreno e sorrinte: “E que A Coruña é un bo sitio para andar, e eu ando varias horas diarias”.
A detención
Manolo empezou a militancia política aos 16 anos. Aos 20 detivérono e pasou un mes e medio no cárcere da Coruña. Despois viñeron outras prisións como Ourense e o Castelo de San Felipe en Ferrol.
Formaba parte das Xuventudes Comunistas e un día forono buscar ao traballo, o estudo de fotografía Lamela, na rúa de San Andrés. O xefe era favorable ao réxime, pero os seus dous empregados estaban detidos por loitar contra a ditadura: “Non puiden volver a ese traballo”.
Anxo Ferreiro Currás
Curas concienzados, tamén no cárcere
Un neno de familia labrega faise sacerdote para axudar ós demáis e desde a conciencia social chega á conciencia política, naqueles anos setenta nos que tantos rexeitaban a situación de miseria económica e moral que impuña o franqusimo.
Arturo Taracido Veira
Arturo Taracido Veira : A dignidade
Importante personaxe du mundo republicano coruñés, participante en casi todos os eventos culturais e políticos do seu momento. Impulsor da ORGA, firmante do pacto de Lestrove, membro da Irmandade da Fala, masón, presidente do Casino republicano, concelleiro, e teniente alcalde. Salvou a vida pero paso anos en presidio e confinamentos. “Nunca falou cosas tristes á familia”.
Naceu nunha familia moi humilde, sempre tivo interés pola cultura e asistía aun colexio ” de cegos e e nenos probes”no que pagaba unha peseta. Ós doce anos empezou traballar de mandadeiro no almacén Le beau Marchais na rúa Real e á vez aestudiaba polas noites. O traballo era moi duro: traballábase dez horas diarias sen descanso dominical. A pesar de todo conseguíu estudar Comercio polas noites onde con vintasete anos pasou a ser profesor na Escola.
Tamén gañou a oposición a funcionario municipal pero decidíu deixalo e marchar á rúa Senra a traballar de contable nunha fábrica de zapatos.
No ano 1925 con trinta e oito anos entra a traballar en Laboratorios Orzán onde acaba sendo xerente e socio.
Jose Humberto Baena
O último fusilado do Franquismo
José Humberto Baena Alonso, naceu en Vigo 1950 e morreu fusilado por consello de guerra o 27 de setembro de 1975 un mes antes da morte do dictador Franco nun proceso cheo de irregularidades.
Nunca se reparou esa inxusticia.
Naceu nunha familia obreira de Vigo e eran tres irmáns. A familia axudou para que pudera facer unha carreira e marcho á Universidade de Santiago. Alí matricúlase na carreira de Filosofía e Letras.
No 1970, no primeiro ano de universidade foi detido por facer unha sentada diante da Facultade. O cargo era participar nunha manifestación ilegal.
Detiverons a máis de 100 mozos. A Baena non o colleron nun principio pero despois a policía foi preguntando ós detidos e un a un foron decindo os nomes dos demáis. José Humberto marcha Vigo e fórono buscar a casa . A policía dixeralle ó pai que o levaban a declarar na comisaría pero na realidade as “declaracións” foron paus, torturas e golpes salvaxes. na comisaria de Vigo e depois na de Santiago.
Despois foi levado ó carcere de Coruña con outros compañeiros de facultade onde permaneceu un mes.
Jordi Tell Novellas
Perseguido pola GESTAPO acaba no cárcere na Coruña no ano 1937. Alí realiza unha das obras maestras da arquitectura galega.
Barcelona, 1907-Fredrikstad, Noruega, 1991
”Trabaja en los proyectos de urbanización de Bella Terra, y de Valdoreix, cerca de Barcelona (1932). En 1934 se dirige a Alemania, ejerciendo como diplomático de la República Española en Berlín. En dicha ciudad forma parte del Beautelier de Hans Poelzig y del Meisterschyller en la Academia de Bellas Artes. Al estallar la guerra civil se le detiene durante 10 días. El Ministerio de Negocios Extranjeros del Reich le garantiza la salida de Alemania. Sin embargo, sale en un vuelo desde Berlín pero el avión es obligado a aterrizar en Ámsterdam por orden de la GESTAPO, siendo llevado Tell de regreso a Berlín. Es encerrado e incomunicado durante 40 días. La presión de las embajadas cercanas a la República consigue que sea liberado, debiendo presentarse cada día ante la GESTAPO.
Tras un intento fallido de huída, en 1937 es detenido nuevamente, metido en el calabozo del barco Hermas y entregado a las autoridades fascistas de A Coruña donde es encarcelado en la Prisión Provincial durante 15 meses.
Alfredo Suárez Ferrín
O alcalde de Coruña: o home a quen non querían matar
Eran as catro da tarde do martes 21 de agosto de 1936 cando os militares o detiveron no seu propio domicilio, no número 27 de Riego de Agua. Pasou os seus últimos días no cárcere ata que se celebrou o xuízo, os días 26 e 27 de agosto, que o condenaría a pena de morte.
Agardando un indulto que nunca chegaría, foi fusilado o 31 de agosto no Campo da Rata. Os soldados decidiron errar o seu tiro ante tal horror; foi o tenente do pelotón militar quen tivo que disparar.
Memoria do cárcere A Coruña 
Debe estar conectado para enviar un comentario.