Un antiguo balneario de luxo, convertido en seminario e finalmente en prisión. Localizado na praia de Saturrarán (Mutriku), albergó un dos maiores e máis crueles cárceres do Régximen Franquista. Saturrarán converíuse en prisión de mulleres clasificadas de “extremadamente rebeldes e perigosas”. Dúas mil mulleres republicanas de idades entre os 16 e os 80 anos de todos os lugares de España, estiveron presas entre 1937 y 1944.
Textos
Homenaxe a Celsa Díaz Cabanela
Texto lido por Chuky Trillo na investidura de Celsa Díaz Cabanela como Republicana de Honra no ano 2019
Cuando se cuenta, se usurpa la memoria de los otros…
Mi memoria o mi nostalgia me han hecho tejer hilos.
Pero no forjar cadenas.
SIMONE SIGNORET, La nostalgia no es lo que era
“Boa tarde, en primeiro lugar quero agradecer á Comisión pola recuperación da memoria histórica da Coruña que pensase en min para presentar a Celsa nesta merecida homenaxe como Republicana de honra.
Boa tarde, Celsa, hoxe tócame falar de ti, o que me produce un pracer enorme.
Amigas e amigos: Celsa pertence a unha xeración que desde unha idade moi temperá asumiu un compromiso, un compromiso coa xustiza, coa liberdade, coa solidariedade e cos Dereitos Humanos. Coñecémonos na entrada do instituto feminino, corría o curso 71-72, eu era delegada da miña clase e alí apareceron Celsa e Conchi. Conchi ( González) non estudaba (era a filla de Xoaquin “ O Panadeiro” veterano militante comunista), Celsa estudaba en Monelos, a partir daquel momento o noso compromiso non daría marcha atrás.
A ditadura fascista seguía en pé, a sombría presenza da ultradereita e da policía político social provocaba que calquera modelo de organización tiña que moverse entre as sombras da clandestinidade. Os partidos políticos e as asociacións estaban prohibidos e calquera manifestación popular nas rúas provocaba deseguido a presenza das forzas armadas e en consecuencia as cargas e detencións policiais.
“Los espacios de reclusión franquista en Galicia. Análisis de la población reclusa (1940-1950)”

Interesante artigo de Domingo Rodríguez Teijeiro publicano na revista MINIUS en 2008
“La intención del presente trabajo consiste en realizar una aportación al debate de las cifras de presos de posguerra analizando el caso gallego. En un primer apartado nos acercamos brevemente la constitución del
entramado penitenciario franquista en Galicia durante los años de la guerra y que permanecerá en funcionamiento durante la inmediata posguerra; la segunda parte constituye el análisis de la población reclusa, donde aportamos datos tanto de las cifras totales, como del carácter de los presos (políticos,
comunes), diferenciamos entre hombres y mujeres y también en lo relativo a su situación jurídica (detenidos, procesados, penados). La base del trabajo la constituyen las estadísticas penitenciarias que publica a partir de 1942 el Anuario Estadístico de España, la única fuente oficial, seriada y de carácter
general de que disponemos.”
Catro mulleres: Beatriz, Juana, Mercedes e Palmira
As persoas son a estela que detrás de si deixan
Queremos lembrar a catro donas: nais, esposas, republicanas e xenerosas.
BEATRIZ
No puede creer el que suscribe que se inmole, al amparo de un fallo judicial dado por consecuencia de un sumario instruido con notoria pasión, a un padre de familia con tres hijos de 9, 8 y 7 años que los dejará en el mayor desamparo ya que a pesar de haber trabajado toda la vida y de haber tenido una vida modesta y ordenada no alcanzó la dicha de ver asegurado su porvenir, única ilusión de su vida
Extracto da defensa realizada por Andrés García Ferreiro.
Andrés García Ferreiro era secretario do Concello de Vimianzo, pertençía a Unión Republicana, foi encarcerado na prisión da Coruña e fusilado no ano 1937 por “auxilio a la rebelión”.
Os seus nenos chamábanse Asunción, Julio e Andrés. A súa muller Beatriz González Villar quedou viúva, soa, e coas contas do banco embargadas. A muller do abogado, tivo que porse a traballar e vender roupa polas feiras “cos nenos ao cargo e a comida na fiambreira”, “pero os meus fillos sempre dignos e guapos”.
Despois sobreviviu cun pequeno almacén de patacas na rúa do Orzán, onde tamén vendía caixas de sidra. Os fillos foron superando as dificultades a pesar de que de nenos tiñan que soportar os insultos por ser fillos de rojo. A nai Beatriz axudóulles sempre a mirar cara adiante.
A súa neta Bea descríbea como “mandona e riquiña” pero “cun burato negro de pena da que non se podía librar” e sempre perplexa ante a vida que, sen ter por que, lle tocou vivir.
Fueron Tiempos Muy Raros
Fueron Tiempos Muy Raros
A Pepín da Lexía
Te toco una época,
Que nadie la querría ,
Y cuando la miramos ,
Apenas comprendemos.
Todo en la vieja Europa ,
Dividida en pedazos,
Cada pedazo un mundo,
De lealtades raras.
Y fue ese tu mundo
Cuando aún balbuceabas.
Extraño que los niños
Accedieran a ello
Pero a ti te paso.
“El recuento de los muertos” de Ánxel Casal
Tremendo a angurioso poema de Ánxel Casal. Na Coruña, no campo da rata. Onde o mar trae o eco do horror.

Pepín de la Lejía y el exilio de todos
A filla de Pepín “da lexía” lembra o seu pai exiliado despois do asasiñato dos seus tres irmans.
Adicado a “Pepín da lejía”
Su tiempo
Sonaba prematuro .
Para mis cristalitos-ojos,
Muy informes y tenues,
Sin celulas visuales
Del todo organizadas
Que me dejaran ver.
Pero si lo viví: Las ropas desgajadas,
Las almas desgajadas,
¿Que iriamos a hacer?
Incognitas apenas,
Sin ninguna respuesta.
Los miedos no existían .
De tanto ya existir.
Y sobre nuestra espalda
Lejanas osamentas,
Veniamos portando,
Sabiendo de que quien.
Albareda en Alemania
Foi Miquel Albareda un dos cataláns presos no cárcere de A Coruña no ano 1937. Eiquí presentamos unha fotos inéditas na inauguración de los JJOO en Berlín e algúns anacos do seu diario mentras estivo preso nos cárceles alemás.
Está publicado polo semanario “La República” no número 13, de agosto de 2018.
poema “No ano 48”
NO ANO 48.
No cárcere da Coruña aínda se oen berros xordos
que reclaman a memoria e a dignidade do pobo.
Os patriotas galegos erguéronse coma lobos
por iso ecoan no vento as súas voces sen acougo.
Naquelas sombras de pedra, daquela prisión do loito
na cela número catro, consumíase Gaioso.
Escribíalle á familia: “nin sequera un triste choro,
nin un só abatemento, diante destes cans rabiosos”.
Tamén lembraba Seoane, na primeira galería
a catro heroicas mulleres que se xogaban a vida.
(Nochevieja en la prisión de Burgos) MARCOS ANA
todos los pulsos en hora.Que suenen como campanas,
en una campana sola.
Que fundan los corazones
en un corazón y todas
las ramas del pulso sean
árbol de luz en las sombras.Amigos, todos en pie:
sombre las montañas rojas
de nuestra sangre sin yugos
la voz erguida en la boca.
Si alguno siente que tiene
las alas del pulso rotas
¡que las componga!, a las doce,
todos los pulsos en hora.
Debe estar conectado para enviar un comentario.