“Estabamos sesenta persoas xuntas da mesma ideología e en posición de forza; o duro é estar só nunha cela, abandoado e acovardado”
Morte inxusta de Manolito Bello, entrevista realizada a Emilia Patiño
Emilia Patiño era viuda do filósofo, pensador e escritor Carlos Gurméndez (falecido en 1994). Fai uns poucos anos, antes do seu falecemento, mantivese unha entrevista con ela e a súa filla Yolanda na súa casa de Madrid. Queriamos falar sobre Manolito Bello.
Emilia sempre tivo unha inquietude e mantivo un sentimento de gran tristeza por él. Nunca chegou a coñecelo, pero si coincidiu con el no terrible momento que o executaron a garrote vil no cárcere de Coruña. Recoñece que ese 11 de xulio de 1946 foi unha das peores noites da súa vida.
Esa noite, Emilia contaba 25 anos, aos presos non os deixaron saír das celas, a comida metíanlla dentro e o silencio era aterrador. Ela sabía que detiveran a Manolito porque no cárcere había dúas mulleres, unha moi maior e a outra funcionaria de prisións e entre o que estas dúas mulleres contábanlles e que Emilia -debido a problemas de saúde- atopábase na enfermería, podía acceder a unha maior información que o resto das presas. Ademais, as carceleiras xogaban con certa ambigüedad por temor a que a República volvera instaurarse.
A ejecución foi no patio do cárcere e Emilia reafírmase ó dicir que Manolito era inocente de ter matado a Arcadio Vilela ( activo participante do grupo de Caballeros de La Coruña) que isto o afirmaría ante calquera xuíz, maxistrado, notario ou o que fose. E, que ademais, no propio xuízo díxose que as balas que mataran a Vilela eran da propia Garda Civil. E así está recollido na sentenza que se atopa no arquivo.
Chuqui Trillo
(entrevista realizada no 2010)
Emilia Patiño, cosedora de bandeiras
Emilia Patiño Fernández, naceu na Coruña, en rúa Mercado. Mentres que o seu pai era de procedencia obreira, avós mariñeiros nados en Mera, a súa nai era de orixe burguesa.
Emilia Patiño non se achantou cando neniña perdera ó seu pai Manuel Patiño Puerto, capitán da Guardia de Asalto asasiñado en Sevilla por non unirse ó golpe.
Tampouco por non poder estudar no colexio de orfos nin cando na academia Galicia ó entrar na clase coa filla do asasiñado José Miñones lles decían: “los rojos a Rusia”.
Emilia Patiño asumíu un día o encargo de persoas do PC e eses días mercou telas roxas, marelas e moradas, e sacos e cordas. En dous días rematounas de coser.
E o primeiro de maio de 1946 a cidade de A Coruña espertou cun cento de bandeiras republicanas colgadas pola cidade, unha delas diante do edificio de Falanxe na plaza de Pontevedra.
Emilia é detida e xulgada. Ela mesma comenta que o día que saía dos calabozos para ser enviada ao cárcere, puido ver como un dos carniceros que había daquela na rúa de Panaderas, entraba a quedarse a durmir nos calabozos para evitar que a guerrilla o fóra deter ás súa casas.
Pasou seis meses e un día no cárcere da Coruña.
Recorda no video a vida e a ideoloxía do seu pai, a súa ideoloxía republicana, o asesinato de amigos do seu proxenitor e del mesmo, a infancia e os recordos na súa cella.
En la cárcel me metieron en un calabozo con una ventanita allá arriba y un petate una especie de colchoneta hecho con hojas de maíz.
En el juicio, después de acusarme de lo que les dio la gana, el fiscal , cuando terminó todo se dirigió la publico y dijo :
-¿Ustedes saben estos hombres de donde vienen y a donde van? ¡Vienen de Rusia y van a sojuzgar al pueblo español!
Estuve con Fina Grañas, prima de Foucellas, Paca Souto, porque en su casa había estado Foucellas y a su marido lo llevaron preso ocho años de cárcel al penal de Burgos. Despues quedamos Enriqueta Otero y yo. Poco después vinieron dos mujeres una madre y una hija porque avisaron a los guerrilleros que venía la guardia civil y las cogieron porque iban a llevar un papel al consulado inglés de Coruña, cuando las cogieron se tragaron el papel.
En la cárcel asesinaron a Manolito Bello y no dejaron salir a nadie. Fue un día muy triste.
Ramón Maseda Reinante
Natural de Ribadeo (Lugo), naceu o 29 de abril de 1880, casado con Esperanza García Iglesias. Era Oficial do ministerio da Mariña, estaba retirado nos días do levantamento golpista.
Era unha figura senlleira do socialismo coruñés, foi fundador do partido socialista en A Coruña, e un gran loitador social, foi promotor do Campo de Marte actual e un importante núcleo de vivendas populares ao seu arredor
Toda aquela zona, na que vivía o propio Maseda, estaba habitada por xentes populares e eminentemente socialistas.
En 1934 foi presidente da sociedade “La Antorcha Galaica del Libre Pensamiento”, centro cultural ao que a policia acusaba de ser unha sociedade anarquista revolucionaria filial de Germinal. Foi tamén secretario da Liga Española de Derechos del Hombre
En abril de 1936 foi elixido compromisario do PSOE para a elección do novo Presidente de la República (Manuel Azaña).
Detido o 20 de xullo de 1936 no Goberno Civil, ingresou, logo de pasar polo Cuartel de Infantería de Atocha, na Prisión Provincial en réxime de incomunicación que duraría ata o primero de agosto.
Foi xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Exectutado o 31 de Agosto de 1936.
Fontes:
LAMELA GARCÍA , L. : Estampas de Injusticia. La guerra civil del 36 en A Coruña y los documentos originados en la represión. Edicións do Castro. Sada, 2005.
Fundación Pablo Iglesias.
Primeiro de Maio de 1972
“Detivéranos o marzo e o primeiro de maio fixemos un acto político. Cando chegou Becerro, o director do centro, víu aquello cheo de bandeiras do PC e quedou frío. O director pedíu que non transcendera”
Xose Loureiro Lugrís, “o vello Loureiro”, preso no 1972
De BLANCO CARBALLO, Antonio : Biografías obreiras de Ferrol (vol II). Fundación 10 de Marzo, Compostela, 2012..
Carta de José Humberto Baena ós seus pais antes da execución o 27 de setembro de 1975
Jose Humberto Baena foi executado xunto con Ángel Otaegi Etxebarria, Juan Paredes Manot (Txiki), José Luis Sánchez-Bravo e Ramón García Sanz nun xuicio sumarísimo cheo de irregularidades e despois de obter confesión de culpabilide mediante torturas.O Réxime seguíu matando ata o último momento.
O mundo enteiro volveuse contra estas mortes inxustas
Papá, mamá:
Me ejecutarán mañana de mañana.
Quiero daros ánimos. Pensad que yo muero pero que la vida sigue.
Recuerdo que en tu última visita, papá, me habías dicho que fuese valiente, como un buen gallego. Lo he sido, te lo aseguro. Cuando me fusilen mañana pediré que no me tapen los ojos, para ver la muerte de frente.
Siento tener que dejaros. Lo siento por vosotros que sois viejos y sé que me queréis mucho, como yo os quiero. No por mí. Pero tenéis que consolaros pensando que tenéis muchos hijos, que todo el pueblo es vuestro hijo, al menos yo así os lo pido.
¿Recordáis lo que dije en el juicio? Que mi muerte sea la última que dicte un tribunal militar. Ese era mi deseo. Pero tengo la seguridad de que habrá muchos más. ¡Mala suerte!
¡Cuánto siento morir sin poder daros ni siquiera mi último abrazo! Pero no os preocupéis, cada vez que abracéis a Fernando, el niño de Mary, o a Manolo haceros a la idea de que yo continúo en ellos.
Además, yo estaré siempre con vosotros, os lo aseguro.
Una semana más y cumpliría 25 años. Muero joven pero estoy contento y convencido.
Haced todo lo posible para llevarme a Vigo.
Como los nichos de la familia están ocupados, enterradme, si podéis, en el cementerio civil, al lado de la tumba de Ricardo Mella.
Nada más. Un abrazo muy fuerte, el último.
Adiós papá, adiós mamá.
Vuestro hijo:
José Humberto
pasquín do ERG
“Libertad, Independencia, República” consta no cartel propagandístico do ERG ( Exército Guerrilleiro de Galicia) adxunto á causa xudicial contra Manuel Pena Camino
dil
Condena de Manuel Pena Camino
Velaiquí a sentencia pola que se condea a Manuel Pena Camino a cadena perpetua por unha acción na vía do tren para impedir o paso das forzas do exército franquista. Tamén foron condeados a cadena perpetua Eduardo Sánchez Lago e a pena de morte Manuel Calvelo , Isabel Rios ( conmutada o día anterior) e Manuel Sánchez Ayerbe.
Comida e fame
“Pásábamolo moi mal. A comida era pésima. Díxose que entre os tres mil presos que había, morría, como promedio, un por dia, de fame. Eu seguía tendo sempre algunha axuda da casa, e ata dos veciños. Miña irmá Pepita de cote aparecía con algo que non deixei nunca, de compartir con demáis presos”
Francisco Rey Balbís “Moncho” preso no cárcere de A Coruña desde o ano 1941 ata o 1945
en Xosé Neira Vilas Guerrilleiros Ediciós do Castro. 1991
Francisco Prego Campos, de Izquierda Republicana
Naceu en A Coruña en 1891. Foi funcionario municipal e xefe de negociado no concello de A Coruña .
Desde moi novo militou no republicanismo, en Izquierda republicana, e foi socio activo do “Casino Republicano” da cidade.
Despois do golpe de xulio de 1936, foi detido o dia 27 xunto ó diputado Manuel Guzmán García de quen era secretario particular. Foi condeado a morte con él e máis co alcalde Suárez Ferrín, Joaquín Martín Martinez, secretario do concello, e os líderes do PSOE, Maseda e Mazariegos.
Foron fusilados no campo da Rata o 31 de Agosto de 1936.
Despois de morto a familia tivo que facer frente a unha multa de tres millons de pesetas . As dúas familias, a de Prego e a de Guzmán perderon o su marido e pai e tamén as pertenzas.
No cárcere escribíu unha triste carta onde mostraba a inxusticia que se cometía cun home honrado.
Memoria do cárcere A Coruña 
Debe estar conectado para enviar un comentario.