Lembranzas de compañeiros

 

si DSCF2521.jpg

 

Xerardo  Díaz, preso no ano 1939 e 40,  conta no seu libro de memorias que o cambian de celda,  e  por sorte , e como moitos eran da Coruña, pudo alimentarse millor.

 

 

 

Compartíu cela  con Granell, con  Xermán de 30 anos, abogado; Villamarín, carpinteiro da construcción; Otero, de 24 anos, bancario; Facal, 40 anos, mestre; Vilar, 25 anos, empregado de comercio; Vilar, estudante de mediciña, 23 anos; todos da Coruña; “poño con eles a Granel porque ainda que era madrileño, tiña a noiva coruñesa que tamén lle mandaba comida; Manteiga, 42 anos, de Ourense; Calo, de Ordenes, 28 anos labrador e máis eu.”

granell.jpg

 

Granell “era un mozo madrileño, de vinteseis anos, de corazón aberto, inquedo, sempre dun lado para outro falando con todos e sempre ca sonrisa ledosa nos beizos. Debuxaba bastante ben e o seu lapis pintou esceas e personaxes cheos de sabor anecdótico”

Xerardo Díaz Fernández:   A crueldade inútil. Ediciós do Castro. Sada (A Coruña) 1985

Esperanzas

 

pollo

“Pillado e os demáis sempre decían sobre o franquismo: “Isto cae, isto cae”, pero a min o franquismo facíaseme eterno”

Anxo Ferreiro Currás, preso ferrolán ingresado no 1972

de:BLANCO CARBALLO, Antonio e BUSTABAD HERMIDA, Lorena: Biografías obreiras de Ferrol (vol II). Fundación 10 de Marzo, Compostela, 2011.

Basilisa Álvarez

Luís Lamela investiga sobre mulleres represaliadas e entre outras, chámanos a atención o caso de Basilisa Álvarez presa en A Coruña

“Fóra diso uns poucos nomes de mulleres “paseadas” ou fusiladas, son moi raras as veces nas que as féminas aparecen citadas nos estudos que se desenvolveron sobre a represión franquista en Galicia. Pero, si, tamén foron represaliadas tanto física como económica, laboral ou psicológicamente, deixando de ser donas do seu destino. E, tamén violadas, rapadas, humilladas e obrigadas a beber aceite de ricino. Pero a investigación histórica varreu moitos tópicos e elas son agora tamén a historia real dos derrotados, dos vencidos, coñecendo aos poucos a dureza das vidas que levaron esas mulleres represaliadas. Existen numerosos exemplos dunha historia aínda por coñecer en detalle e algunhas (…) que poderían representar a todas elas, nun retrato ou nunha viaxe á dor común, un grito tamén pola dignidade das que foron humilladas ou asasinadas e ofendidas.”

si IMG_20160901_104751.jpg

“Basilisa Álvarez González naceu ao redor do ano 1884 en Firas-O Rosal-Pontevedra. En 1936 traballaba de pescantina na Coruña, estaba solteira e era veciña da rúa Atocha Alta, 56, baixo. Basilisa Álvarez foi condeada por sentenza de 16 de novembro de 1938 do consello de guerra ordinario de Praza celebrado na Coruña, causa número 566, polo delito de adhesión e auxilio á rebelión, á pena de 20 anos de reclusión temporal e accesorias correspondentes. No mes de outubro de 1939 estaba recluída na Prisión Provincial da Coruña. Tamén foi sancionada polo Tribunal Rexional de Responsabilidades Políticas o 22 de xuño de 1940, con 50 pesetas (causa 249/940). E como carecía de bens propios, os franquistas nada puideron cobrar.”

Rafa Bárez, de perto

Artigo de Vicente Araguas publicado no Diario de Ferrol  o 28 de maio de 2017, a propósito da publicación do libro  de Rafael Bárez “Poemas del 10 de marzo” escrito  no cárcere de A Coruña.

CARCERE.jpg
“Andaba eu por aquel Santiago (Compostela vale para a poesía, e o seu abuso por poetas incontinentes xa fede) de 1967, afiando xasmíns e rosas bravas, ignorando aínda que estaban por medrar rosas de lume. Andaba por alí, xa digo, a bordo dun colexio maior dirixido por un xesuíta, a quen co tempo teño querido máis do que o quixen, e alguén argallara un grupo teatral para non sei que concurso.
Eu viña dun Ferrol teatreiro, no que formara parte do inesquencible Teatro Estudio, de Alfredo Osset e Loló Pérez Linos, así que polo artigo trinta e tres ingresara no grupo colexial aquel, ventureiro, de vida tan efémera que non máis dera para unha lectura dramatizada de Los hombres del triciclo, de Fernando Arrabal, no propio colexio, e a representación, no escenario da Compañía de María de “Las cartas boca abajo”, de Buero Vallejo. Un escuro drama de opositores, de opositores a nada senón a un posto fixo na administración estatal. O concurso aquel gañárao un grupo igualmente efémero, no que estaban Fermín Bouza e Manuel Vilanova (dous poetas importantes do noso panorama, e moitas máis cousas que daría dito deles) e Teresa Rego (anovadora das randas de Camariñas) cunha obra chamada “Nunca nadie muere nada”.

Seguir lendo

Trato no cárcere

si doubling-up-prison-390x285.jpg

“É curioso: O seren derrotados os alemáns na batalla de Stalingrado  o sistema carcelario español cambeou moito. Era outro comportamento dos guardiáns; traguíanos periódicos e noticias verbais. Algúns ata comentaban, para congraciarse con nós, que tiñan exercido mesmo oficio durante os anos da República. Houbo unha reducción de penas e liberaron a moitos presos en todo o país”

Francisco Rey Balbís “Moncho” preso no cárcere de A Coruña desde o ano 1941 ata o 1945

en Xosé Neira Vilas Guerrilleiros. Ediciós do Castro. 1991

Arturo Meirás Martínez, carta á nai e irmáns

bastiaguerio 2

Arturo Meirás nacera no barrio da Silva de Arriba( A Coruña) 1912 , o seu corpo apareceu na praia de Bastiagueiro ( Oleiros) o  3 de Decembro de 936).

Era Fontaneiro e boxeador. Pertencía ás  Xuventudes Libertarias e á CNT.

2-11-1936

Á nai (e irmáns).

Mamá, perdona [a tu] hijo los disgustos que [te] pude dar, pero ya ves [que], los adoradores de Cristo hacen todos los días, manchando sus manos en sangre inocente. Hermanos, ahí estais para mirar por nuestra madre y os pido que le deis consuelo en su vejez.

Adiós, Mamá, Adiós, hermanos. Adiós Luis, Pepe y Fina, Pepiña, Emilio. Adiós todos.

                                                                          Arturo Meirás

¡Vengarme!

La historia de una maestra de Baio, Carmen Balboa López

 

( artigo de Luís Lamela, publicado en La Voz de Galicia ( 20-IV-2017)

carmen balboa

 

Nacida en Malpica en el año 1915, llegó a pasar dos años en las prisiones de A Coruña y el País Vasco

 

 

“Un importante personaje de apoyo a la guerrilla antifranquista fue Carmen Balboa López nacida en Malpica sobre el año 1915 y fallecida hace hoy justo 19 años en A Coruña. Carmen fue maestra Nacional y vecina de Santiago de Compostela, hermana menor de Benjamín Balboa, quien, el 17 de julio de 1936, consiguió desde su puesto de telegrafista de la Armada española que el grueso de la flota española quedase bajo la fidelidad republicana en los primeros días de la guerra civil. Otro hermano, José, fue fusilado por lo franquistas en Cartagena, el 29 de mayo de 1.939.

Seguir lendo

Carta a Maruxiña y a mis cuatro hijos

carta.jpg

Entrañable carta escrita por José Miñones Bernárdez  avogado e diputado a Cortes de Unión Republica

(Corcubión, 21-5-1900 / A Coruña, 2-12-1936) Avogado. Profesor mercantil. Deputado nas Cortes por Unión Republicana.

Noche del 30 de Noviembre, de 1936

Para Maruxiña y mis cuatro hijitos.

Ya ves, Maruxiña de mi alma. Esto se va a acabar. Desde que te escribí mi carta de despedida, se prolongó la agonía y el dolor todavía un mes. Ahora, reconcentrado mi pensamiento en ti y en nuestros hijitos, en la noche que voy a morir, nada tengo que agregar a mi carta anterior. Sólo pedir a nuestros hijitos, por tu mediación, que estudien mucho, y que te ayuden porque lo has de necesitar. Desde mañana, Maruxiña querida, te falto yo. Me tortura, neniña del alma, el penar si no te hice feliz. ¿Por qué había de ocuparme tanto de los demás, teniendo en mi casita toda la felicidad? La felicidad eras tú, mi santa, que eres un ejemplo de mujer. Yo no fui malo; pero debí pensar en que la política y todo nada significa, al lado de esa Fortuna que me había deparado Dios.

Seguir lendo

Amoreados nas celas

si carcerecoruña Mada Carballeira (25).jpg

O amoreamento seguía, en celas de quince presos metían oitenta “houbo un intre en que só tíña cuarenta centímetros  para estender a colchoneta” e había que dormir de costas e para non respirar o alento uns dos outros poñiamos unha taboliñas que nos deran na cociña”

A aglomeración era como un castigo, había que estar a cotío aguantando o bureo de tanta xente, o fume dos pitillos, a pouca ventilación, a forzosa falla de higiene co cheirume de suores e roupa suxa;  a única ventaxa  que tíñamos era o retreta que estaba nuna estancia separada por unha porta de maderia que se podía pechar; nela estaba dúas tazas de letrina e un grifo para poder sacar auga ; tamén tiña unha pequeña fiestra que daba ó pateo do lavadeiro e donde donde se podía ollar somentes o muro e  a garita dos centinelas:  alí podíamos lavarnos un pouco o corpo, ainda  que ás agachadas , pois eso estaba prohibido;  a hixiene era un luxo ó cal non tíñamos ningún direito.”

Xerardo Díaz Fernández, preso no cárcere da Coruña nos anos 1938 e 1939, e autor do libro A crueldade inútil. 1985. Edicións do Castro. Sada.