
“Para un militante a estancia cos seus compañeiros dentro do cárcere é moito máis segura que fóra, porque oficialmente no cárcere non poden torturarte”
Jose Torregrosa

“Para un militante a estancia cos seus compañeiros dentro do cárcere é moito máis segura que fóra, porque oficialmente no cárcere non poden torturarte”
Jose Torregrosa

“Había que ter fame para comer esa comida, dábannos cascarilla, e tíñamos unha despensa que compartíamos cos preso comúns, por iso tíñamos tanta aceptación”
Ricardo Aneiros Cribeiro, ferrolán, no cárcere de Coruña no 1968 xuzgado no TOP pola folga de Pysbe

“Había xente desapegada como Álvarez Areces, Rafael Bárez, Pillado, Miramontes e daban clase de inglés , ruso, facían teatro, revistas de prensa, foros políticos e cociña baixo as ordes estrictas do vello Loureiro. Era una vida marabillosa mentras o que pasaba fora era de espanto”
Jose Torregrosa( preso no ano 1972)
Poema adicado a Pepín da Lejía

Fueron Tiempos Muy Raros
Te tocó una época,
Que nadie la querría ,
Y cuando la miramos ,
Apenas comprendemos.
Todo en la vieja Europa ,
Dividida en pedazos,
Cada pedazo un mundo,
De lealtades raras.
Y fue ese tu mundo
Cuando aun balbuceabas.
Extraño que los niños
Accedieran a ello
Pero a ti te paso.
Venias de una raza
De socialista “a secas ”
Como daba en llamarse ,
Araquistain al frente ,
Aquí muy poco Marx.
Eran otros autores
Los que tu seguirías .
Autores humanistas
Franceses y alemanes,
Tu padre los leía ,
También los comentaba.

José Villaverde Velo era o importante dirixente da Confederación Rexional Galaica, nacido en Santiago en 1894 foi residir a Coruña e participou en numerosos actos, congresos e reunións nacionais da CNT. Co golpe de estado foi detido o 4 de agosto de 1936 e levado á prisión provincial.
Despois de cuarenta días foi requerido para un “translado” e sabendo que significaba ser levado a un lugar para ser asesiñado, entregou a un guardia da prisión as súas pertenzas para seran entregadas á súa querida esposa Palmira.

O corpo destrozado de José Villaverde apareceu o 24 de septembre nun lugar de Oseira , no municipio de Arteixo (A Coruña).
A familia sempre conservou eses recordos.
“Ingresé en la cárcel, como digo. Se trataba ya de un territorio conocido.
Pero lo hacía ahora en una situación nueva, tras unos acontecimientos cuya noticia estaba recorriendo el mundo: las manifestaciones de condena al régimen franquista por su crimen se sucedían en los cuatro puntos cardinales.
La idea preconcebida al entrar era que me encontraría a muchísima gente que, en otras circunstancias, no hubieran estado presentes.
Se hacía palpable que se había producido una enorme redada.
Como en ocasiones anteriores, tras el registro de mis pertenencias, se me confinó en una de las celdas de “periodo”. Si, en las anteriores circunstancias, permitieron que uno de los presos políticos que ya estaban allí nos viniese a saludar, en esta ocasión fueron varios los que formaban el comité de recepción: nos trajeron toda clase de víveres y algunos libros para leer.
La compañía no podía ser mejor: ¡estábamos en familia…!”
Recolleita dos anos sesenta na cidade da Coruña a partir do libro As voces baixas, de Manuel Rivas.

Aló polos anos 60, na longa noite de pedra, moitos domingos pola mañá subía pola Zapateira, que daquela era selva, un mozo cun libro na man. Era veciño de Castro de Elviña. Chamábase Manuel Bermúdez, mais era coñecido como Chao, o fillo de Pai-Pai e de Felisa. Era moi querido pola súa simpatía.
Era o primeiro en disfrazarse no Entroido, que nese lugar coruñés tivo sempre moita tradición coa comparsa Os Rexumeiros, que mesmo chegou a enterrar a Franco na vez da Sardiña… e en pleno franquismo! “A misa será o ‘18 de Julio’ se os defuntos cobran a paga extra. E seculé e seculé e seculé, a carne de porco touciño é!”
Pois Chao era desa estirpe ceibe dende neno. E tiña chispa na fala. Mesmo coas frases que subliñaban o petar da partida de naipes na taberna: “Hanche mandar aviso as moscas! ou Vai ver se a gata puxo un ovo! Ou Tiembla Toledo! Ou un solemne Polas barbas de Dostoievski!”
Tiña, ademais, ese misterio de andar sempre cun libro na man.
Unha noite de inverno, inverno da vida e da historia, presentouse o terror en Castro. A Brigada Político Social bateu na casa de Chao, rexistrou até o último recanto, e marchou co mozo cristaleiro, deixando un ronsel de anguria nos pais e na veciñanza. Era o ano 1967.
“Y sobre todo, el Teatro. Dos personajes centrales para el tema: Rafael Bárez y José Torregrosa. Constituía la actividad cultural más importante y la que requería mayor esfuerzo y dedicación.

Al principio, personalmente, no le prestaba mucha atención: andaba muy ocupado con el parchís. En esas lides teatrales, participaba parte importante de los que allí estábamos, aunque sólo fuera como público de los espectáculos. Poco a poco, las sesiones a las que nos “obligaban” a asistir, fueron provocando mi atención. Señalo aquí dos momentos que me quedaron grabados en la memoria por mérito propio. Programada la representación de “La Comuna” de Bertolt Bretch, habíamos estado esperando a que, por medio de los abogados, nos mandasen el texto desde fuera y, al final, no llegó. Debo decir que, en este momento, ya era yo un participante asiduo y activo.
La militancia política, que tanto ha significado en mi vida, me proporcionó la ocasión de trabajar como actor en una representación teatral hecha por y para prisioneros políticos. Un motivo más para sentirme orgulloso de mi militancia.
Torregrosa se rompía la cabeza para buscar otra actividad teatral alternativa. Creo que fue Riobó quien propuso que nos riésemos un poco de los dimes y diretes de nuestra propia comuna; él solía burlarse, cariñosamente, de los acontecimientos cotidianos. Para mí, aquella representación resultó sensacional. Nos habíamos reído ampliamente de nuestros defectos y manías. Seguro se había producido la catarsis. Todos salimos de la representación yo no sé si mejores, pero, desde luego, absolutamente felices.
El segundo momento del que me acuerdo fue en otra representación en la que, para aportar colorido al ambiente, se cubrieron los bancos del público con un papel rojo. A punto de empezar la función, y al sentarse todo el mundo, no recuerdo por qué, se retrasó el inicio de las actuaciones. Al levantarse algunos impacientes, se inició una carcajada impresionante. Los de atrás veían a los de delante y se partían de risa. Todas las filas comenzaron a ponerse en pie, para ver lo que pasaba: todos teníamos el trasero pintado; el papel había desteñido y dejado la marca en la culera, “al rojo vivo”.
Creo que no hubo premeditación por parte de nadie; pero el efecto de aquel suceso nos dejó a todos exhaustos de las carcajadas.
Quizás ello se explique porque estábamos en una situación propicia para que las emociones se desbordasen.
Hubo otras representaciones antes y después; pero estas permanecen indelebles en mi memoria”

Desde que estalla o golpe de estado marcha ao monte e únese á guerrilla. En 1949 foi apresado e torturado. Sometido a Consello de Guerra na Coruña, foi condeado a morte e conmutóuselle a pena a trinta años por ser menor de idade.
Ingresa no cárcere da Coruña en maio de 1949. E segue un periplo polas cadeas de España: Palencia, penal de Dueso en Santander, Santoña, Palencia, Segovia, Carbanchel, Alcalá, Madrid, hospital penintenciario de Cuéllar e de novo a Madrid ó penal de Yeserías onde foi excarcerado o 11 de maio de 1959. Pasou dez anos de penalidades nas prisións franquistas.

Cela 11 é unha instalación audiovisual de carácter documental e informativo sobre a recreación da memoria e a recuperación da historia do Cárcere Provincial da Coruña, presentada específicamente para a I Mostra de Cinema Periférico (S8). É un proxecto realizado por Anxela Caramés e Ramón Santos.
Debe estar conectado para enviar un comentario.