Avelino Rivas Pombo

avelino rivas pombo foto.jpg“Natural de Corme (Ponteceso), Avelino naceu en 1916. En 1936 estaba solteiro e tiña a profesión de xornaleiro. Durante a guerra civil española incorporouse á 1ª Compañía do 4º Batallón, na 1ª Brigada Mixta Lister, ademais de loitar no Batallón de Milicias Populares Galegas, do Exército republicano. Así mesmo, estivo subscrito á revista Nova Galicia, portavoz dos antifascistas galegos. Coa derrota do II República, Avelino refuxiaríase en Francia.

En agosto de 1939 permanecía ingresado no campo de concentración de Argelés; posteriormente regresou a España, onde traballou na construción naval nas bancadas dos estaleiros ferroláns.

A principios do 1945, Rivas Pombo tiña afiliación comunista e o domicilio na Coruña, rúa San Roque de afora, 25, baixo, aínda que no mes de maio de 1945 residiu transitoriamente na fonda O Catro Vilas Ourensás, sita na coruñesa rúa de San Andrés, número 21.

Declarado antifascista, entre 1944 e 1945 exerceu de ligazón da guerrilla antifranquista. Neste último ano, Francisco Caridad Mateo e José Gómez Gayoso, alcumado como Juan, enviados polo PCE, hospedáronse na Coruña, rúa Pontenova, 5 baixo, vivenda na que residía Abel García Sánchez, sendo este último detido pola policía o 11 de maio de 1945, xunto con Eduardo Sánchez Lago, propietario do Bar Luz, de Vereda del Polvorín, 2, e de Avelino Rivas Pombo, acusados de actividades subversivas contra o Réxime franquista.

Edelmiro (alcume de Rivas Pombo) e os seus compañeiros de infortunio foron torturados e encarcerados o 17 de maio na Prisión Provincial coruñesa. Polas declaracións dos detidos, a Policía franquista apresaría a José Blanco Núñez, Ferreirín, Manolito Bello, José Soto Pombo e ao primo irmán de Avelino, Francisco Cousillas Pombo, aínda que Rivas sería posto en liberdade o día 19 de xuño seguinte sen cargos.

Seguir lendo

Advertisements

La historia de una maestra de Baio, Carmen Balboa López

 

( artigo de Luís Lamela, publicado en La Voz de Galicia ( 20-IV-2017)

carmen balboa

 

Nacida en Malpica en el año 1915, llegó a pasar dos años en las prisiones de A Coruña y el País Vasco

 

 

“Un importante personaje de apoyo a la guerrilla antifranquista fue Carmen Balboa López nacida en Malpica sobre el año 1915 y fallecida hace hoy justo 19 años en A Coruña. Carmen fue maestra Nacional y vecina de Santiago de Compostela, hermana menor de Benjamín Balboa, quien, el 17 de julio de 1936, consiguió desde su puesto de telegrafista de la Armada española que el grueso de la flota española quedase bajo la fidelidad republicana en los primeros días de la guerra civil. Otro hermano, José, fue fusilado por lo franquistas en Cartagena, el 29 de mayo de 1.939.

Seguir lendo

Rafael Bárez, avogacía e compromiso.

rafa-barez-foto-de-xoan-pinonAvogado laboralista de CCOO en Ferrol

Militante no PC na clandestinidade e na democracia. Concelleiro de Urbanismo polo PC de Galicia nas primeiras eleccións democráticas.

Detido en numerosas ocasións durante a súa vida de estudante en Santiago.

Detido a raíz dos sucesos de marzo de 1972 en Ferrol e e encarceado na prisión coruñesa durante nove meses .

“…Quisiera darte, niño

un futuro sin rejas, sin cadenas,

sin puertas, sin cerrojos,

sin muros y sin verjas…”

(Poemas del 10 de Marzo)

Rafael Bárez naceu no ano 1945 en Sigrás (A Coruña), nunha España que acababa de saír da guerra civil, aillada internacionalmente, que intentaba recuperarse económicamente cun réxime autárquico e cun goberno basado no “orden, unidade e aguantar”

Os seus estudos de bacharelato realizaríaos en Lugo onde tivo como profesor a Xesús Alonso Montero que pronto descubriría nel a súa vena política e intelectual.

En Compostela, onde cursaría estudos de dereito, comezará pronto a tomar contacto co mundo cultural da cidade, a través dos cine-clubes, das tertulias literarias, das representacións teatrais, da nova canción galega…

Serán anos decisivos na organización da resistencia estudantil ao réxime franquista. O curso académico 1966/67 será considerado como o espertar da Universidade Galega e no marzo do 68 a Universidade Compostelana protagonizará o encerro de tres días de máis de mil estudantes na sede central da Universidade de Santiago. Tempo de asambleas multitudinarias, protestas, folgas ilimitadas e novos encerros, algúns xa en solidariedade coa loita obreira, como o que se faría na Catedral de Santiago en 1970 e no que participa activamente Rafael Bárez, xa integrado no Sindicato de Estudantes como representante da Facultade de Dereito.

Antes de acabar a carreira de dereito Rafael Bárez xa formará parte do Partido Comunista (PC) da man de Vicente Álvarez Areces , militancia política que non lle sairía gratis naqueles tempos: sancións académicas, económicas, desterros…

img_20151104_151936Rematados os seus estudos universitarios comezará outra carreira profesional non menos apaixonante. De cheo mergúllase no Ferrol máis combativo do movemento obreiro no ano 1970. Asume o cargo de responsable do Comité Local do Partido Comunista de Galicia ( PCG ) e empeza a traballar como avogado laboralista pese a non gustarlle especialmente esa rama do dereito.

A conflitividade sociolaboral daqueles anos desembocaría nos tráxicos sucesos do 10 de marzo de 1972. A implicación de Bárez neses anos co movemento obreiro foi máxima e sería a causa da súa detención xunto aos principais dirixentes do PC e das CC.OO. da provincia de A Coruña.

Despois de tres días sufrindo interrogatorios -obrigado a permanecer de pe, sen descansar nin un só minuto durante máis de cincuenta horas ata caer desfalecido- ingresa na prisión provincial de A Coruña durante nove meses. Neste tempo no cárcere comparte espazo con moitos dos seus vellos camaradas de loita.

A “comuna” montada entre os presos políticos fará máis levadeiro ese tempo de incertidume sobre o seu futuro, nela que  estaban Loureiro Lugrís, Bohome, Pillado ou Álvarez Areces.  O xadrez, a poesía -escribiu “Versos de la  cárcel”-, a pintura -autorizáronlle a ter un pequeno trípode na cela- ou o teatro,  ocuparían boa parte dese tempo de reclusión.

Seguir lendo

Luciano Gómez

luciano gómez 001Loitaron tanto contra a Dictadura como amaron a cultura

O mundo político e cultural era un todo nos anos setenta nos Institutos da Coruña, Luciano e os compañeiros desde as Xuventudes Comunistas organizáronse para cambiar as cousas. Despois fóronos alonxando do seu soño. Luciano cóntanolo.

A mocedade

Nace en Finisterre, no ano 1956, o seu pai era guardia civil, viviron en diferentes lugares: Carballo, Moaña, Ferrol e chega á Coruña cando o neno Luciano ten trece anos, vivían no barrio da estación do tren e estuda no Instituto de Monelos, alí fai amistades entrañables: Pedro, Celsa, Juana e fundaron as Xuventudes Comunistas. Entrar nun partido significaba ler moito, formarse políticamente e desenvolver unha actividade cultural importante. Líase e debatíase seguido. Estaban organizados en células de catro ou oito persoas, moitos non se coñecían, e incluso non debían saudarse pola rúa.Non se debe olvidar que nos anos setenta ainda España estaba nunha dictadura.
Nos centros educativos había regularmente asambleas, a mocedade acudía pola necesidade que había de organizarse e cambiar o que había. Os sábados reuníanse para proxectar películas e alí estaban eles, e María Antonia, Manolo, María… O mundo era para eles un entorno a iluminar….

Represalias

Foron botados do Instituto: Juan e Luciano foron ó Masculino, Celsa a Zalaeta, Juana ó Instituto Femenino, para dispersalos.
E chegaron as detencións, “A primeira foi no 73 despois da morte de Carrero Blanco, estabamos o grupo de amigos de paseo, folgando, como fai a xente de dazaseis anos. Chegou a policía a Riazor e empezar a levar xente. A min fóronme buscar á casa”
E quedou o medo, “sempre pensando que me siguen, que me van coller”.
A seguinte foi no 75, “íamos a unha reunión a Pastoriza. Xa non se fixo, chegou de novo a policía e empezaron a perseguirnos , pistola en man, polo monte adiante” e volvéronos coller, ali o detiveron con Juan e Silver. Alí tamén estaba Demetrio e Celsa, pero non podía velos nin falarlles. Na comisaria empezou a malleira; golpes no corpo, bofetadas na cara, e todo o día axionllado cos brazos en cruz: E veña preguntas e máis preguntas, e máis golpes.”
Nas reunións preparábanlles para as detencións, “sabíamos cómo presionaban e estabamos dalgún xeito condicionados para decir sempre que non. Non podíamos falar porque no so eran camaradas, senón que eran os nosos amigos.”
Fora detido co seu amigo. “Eu fora detido con Juan pero non pudimos vernos, estabamos en celdas separadas”
“Tiña moito medo, moito; sobre todo cando oía o ascensor, que significaban que me viñan buscar” Había varios axentes pero os que máis golpeaban era P e A. “Non golpeaban , se ensañaban”
Despois de dous días veu un fugón para levalos ó cárcere. Luciano abrazouse a Juan e empezaron a rir de contentos. Os conductores non entendían nada
– Por qué estades tan contentos se ides ó cárcere?
– Por iso
No cárcere non torturaban.

Cárcere

Alí chegaron un día de setembro. Foran separados dos demáis. Estaban na parte superior xunto ás escaleiras. Na hora de comer estaban cos outros presos políticos pero “non falábamos de nada, só era estar”.
As nais iban todos os días pero nunca lles deixaron velos. Estudiaban COU, o director do Instituto onde estudiaban,  Miguez Tapia autorizou a lles facer os exames no cárcere e non perder curso.
Nunca souberon canto tempo ían estar, non houbo xuicio. Eran menores.

Todas estas irregularidades fixeron que se desatara unha campaña de protesta no exterior e os soltaran.

Seguir lendo

Celsa Díaz Cabanela

celsa anos setentaMenor e idealista, tamén estivo no cárcere.

Celsa foi expedientada, detida e encarcerada en dúas ocasións, nos  anos 1974 e 1975. Tiña 16 anos.

Estudante de bacharelato

Celsa era alumna do Instituto de Monelos. Tiña 15 anos e estudaba quinto de Bacharelato e organizaban actividades culturais: teatro, concertos de música…. Era a maneira de concienciar ós compañeiros. Tamén promovían protestas. Un día de 1972 chegoulle a noticia de que fora expedientada. Era, polo visto, subversiva e foi expulsada do instituto. Xunto a ela tamén tiveron que marchar Luciano e Pedro, que se matricularon no Instituto Masculino, Juana que pasou ao Instituto Femenino e ela mesma  Celsa, que tivo que matricularse no instituto de Zalaeta. Eran membros das Xuventudes Comunistas. Por todas partes había células para realizar traballos de concienciación: nos centros educativos, nas fábricas, nas asociacións de veciños ou nas agrupacións culturais.
No Instituto de Zalaeta non tivo a colaboración do profesorado que tivera en Monelos. O alumnado que estaba interesado en organizar actividades tiña que buscar lugares fóra do centro escolar. Nos locais da parroquia era onde podían xuntarse.

Neses meses Celsa foi detida máis de sete veces e a dinámica sempre era a mesma: era arrestada pola policía e unha vez levada á comisaría era incomunicada 72 horas, que era o máximo permitido pola ley. A comisaría da Coruña estaba onde está hoxe, xunto os xardíns de Méndez Núñez. O calabozo era un lugar desanxelado e inhóspito onde o terror aumentaba polo silencio e a incomunicación. A manta era húmida e facía moito frío. Celsa recorda ese frio e o picor do áspero cobertor. A comida era unha especie de caldo que viña nun balde e que ela recorda non habelo podido comer nunca. E a escuridade.

Seguir lendo

Xesús Díaz

Suso 1Solidariedade e compromiso

Xesús Díaz nacido no 1944 en Ferrol é un sindicalista histórico, foi un dos moitos que cumpliu cadea no 1972 despois dos sucesos do 10 de marzo en Ferrol.

Entrou a traballar en Astano no ano 1958 á idade de 14 anos como aprendiz no departamento de construcción de buques. No ano 1964 ingresou na oficina de métodos na que se mantivo ata a súa xubilación. Está casado e ten tres fillos.

Foi detido por primeira vez en 1970 cando tiña 26 anos. Foi acusado polo TOP (Tribunal de Orde Público) de pertencer ao sindicato CCOO. A amnistía para librar do cárcere aos implicados no escándalo de MATESA (un fraude que acendeu a miles de millóns de pesetas) favoreceu a todos os acusados de CCOO. As peticións de prisión foran de dous meses e os xuízos foron sobreseídos.

FERROL

De novo foi apresado no ano 1972 a consecuencia dos sucesos do 10 de marzo na Bazán de Ferrol, onde a policía matou a dous traballadores -Amador e Daniel- e feriu a máis de cincuenta. Os obreiros pedían melloras nas condicións de traballo. Os traballadores de Bazán ían cara Astano a pedir solidariedade. Despois dos feitos, a represión foi moi grande sendo detidos decenas de traballadores e cidadáns.

Seguir lendo

Emilia Patiño, cosedora de bandeiras

emilia-patino

Emilia Patiño non se achantou cando neniña perdera ó seu pai Manuel Patiño Puerto, capitán da Guardia de Asalto asasiñado en Sevilla  por non unirse ó golpe.

Tampouco por non poder  estudar no colexio de orfos nin cando na  academia Galicia ó entrar na clase coa filla  do asasiñado  José Miñones lles decían: “los rojos a Rusia”.

Emilia Patiño asumíu un día  o encargo de persoas do PC e eses días mercou   telas roxas, marelas e moradas, e sacos e cordas. En dous días rematounas de coser.

E o primeiro de maio de 1946 a cidade de A Coruña  espertou cun cento de  bandeiras republicanas colgadas pola cidade, unha delas diante do edificio de Falanxe na plaza de Pontevedra.

Foi xuzgada de condeada.

Pasou seis meses e un día no cárcere da Coruña.

 

Recorda no video  a vida e a ideoloxía do seu pai, a súa ideoloxía republicana, o asesinato de amigos do seu proxenitor e del mesmo, a infancia e os recordos na súa cella con Enrique

En la cárcel me metieron en un calabozo con una ventanita allá arriba y un petate una especie de colchoneta hecho con hojas de maíz.

En el juicio, después de acusarme de lo que les dio la gana, el fiscal , cuando terminó todo se dirigió la publico y dijo :

-¿Ustedes saben estos hombres de donde vienen y a donde van? ¡Vienen de Rusia y van a sojuzgar al pueblo español!

Estuve con  Fina Grañas,  prima de Foucellas, Paca Souto, porque en su casa había estado Foucellas y a su marido lo llevaron preso ocho  años de cárcel al penal de Burgos. Despues quedamos  Enriqueta Otero y yo. Poco después vinieron dos mujeres una madre y una hija porque avisaron a los guerrilleros que venía la guardia civil y las cogieron porque iban a llevar un papel al consulado inglés de Coruña, cuando las cogieron  se tragaron el papel.

En la cárcel asesinaron a Manolito Bello y no dejaron salir a nadie. Fue un día muy triste.