José Carril Rodriguez “Cadeiro”. O home que camiñaba.

José Carril Rodríguez  “Cadeiro” (1902-1997)

Conta Gloria Carril, muller lonxeva e dunha actividade febril, que o seu pai perdonou mais nunca esquecíu a quen lle fixo pasar parte da súa madureza no cárcere.

Corría o ano 1931 e José do Cadeiro formaba parte da corporación municipal do Concello de Malpica. Pertencía á Izquierda Republicana e  ademais era membro do sindicato socialista da UXT.

Conta a súa filla que José  se opuxo  a que outros membros do Pleno pertencentes a certa familia pudiente da localidade, cunha manobra ilícita, se apropiasen terras públicas para o seu patrimonio particular. Esto traeríalle severas consecuencias ao republicano cando, no transcursoda Guerra Civil, os nacionais tomaron Galicia.

Declarado “rojo” e subversivo, foi posto diante dun Consello de Guerra celebrado no Cuartel de Infantería Zamora da Coruña e polo que lle caeron 15 anos de presidido no cárcere da cidade herculina. O delito: Auxilio á rebelión. Corría o ano 1937. Alí atopouse con outros conveciños malpicáns como Luis Rodríguez Villar “Rogita”, anos máis tarde, deportado en Mauthausen.

Conta esta señora de memoria prodixiosa que, sendo unha nena de apenas 5 anos, acompañaba un día si e outro non á súa nai, de nome Gloria Pombo, ao penal da Coruña para levarlle ao pai comida, tabaco e conversa. Mentres os proxenitores departían mantendo as distancias e vixiados, ela xogaba á mariola no corredor do cárcere fronte á Torre de Hércules.

O enxeneiro de Portos de Malpica, Eduardo Vila Fano, axudado por un Informe ben favorable do cura párroco don Santiago Abuelo, lograron que en 1941 poidese saír excarcerado e librarse, moi probablemente, de ser fusilado. Talvez axudase que José exercera de sancristán no centro penitenciario…

Ao chegar a Malpica, José de Cadeiro púsoxe ao fronte do negocio familiar, unha taberna, ultramariños e mesmo fonda ubicado no “barrio castellano”, hoxe rúa José Antonio Pardines. Foron meses duros pois durante o ano seguinte da súa chegada, José sufríu de incontinencia.   Acostumado a durmir en colchonetas a rentes do chan no cárcere, tiña a friaxe aniñada no corpo.

Rematada a contenda civil, Cadeiro matiña boa relación con uns e con outros, mais seguía profesando ideas socialistas.

Por aquel negocio de bo xantar e moito viño vido de terras de Castela, pasaban os “cerillitas” da vila. O farmacéutico, veterinario, médicos e mesmo Urbano Lugrís. O pintor vigués mantiña unha boa amizade co Secretario da Confraría de Pescadores, Fariña. Foi así que esta tropa de troula, alcumaseao negocio “A Checa”, órgao de intelixencia do rexime soviético.

Conta Gloria que o seu pai, malia das penalidades e a represión padecida, foi moi positivo e de bo talante.Detrás da barra, facía quilómetros co seu andar apurado, como indo sempre a algún sitio.

Deixou de alancar con 95 anos.

Héctor Pose

Carmen Balboa unha historia de solidariedade

“Un importante personaje de apoyo a la guerrilla antifranquista fue Carmen Balboa López nacida en Malpica sobre el año 1915 y fallecida en 1999 en A Coruña. Carmen fue maestra Nacional y vecina de Santiago de Compostela, hermana menor de Benjamín Balboa, quien, el 17 de julio de 1936, consiguió desde su puesto de telegrafista de la Armada española que el grueso de la flota española quedase bajo la fidelidad republicana en los primeros días de la guerra civil. Otro hermano, José, fue fusilado por lo franquistas en Cartagena, el 29 de mayo de 1.939.

Carmen Balboa conoció a Manuel Ponte Pedreira en 1945 a raíz de ser detenido su hermano Jesús Balboa por la Guardia Civil. En esa ocasión Carmen se desplazó a Ordes a pedir una recomendación para mediar por su hermano, dándole Ponte Pedreira la recomendación para el teniente coronel Santoda, de la Caja de Reclutas de Santiago. Cuando quedó Jesús en libertad condicional, y ante el temor a ser nuevamente detenido, escapó al monte. Y, a partir de ahí y por ayudar a ese hermano, se convirtió Carmen en un importante apoyo a la organización del Llano comunista durante un tiempo en Santiago, creando con Isabel Ríos una extensa red de enlaces para ayudar a los hombres del monte y de la guerrilla antifranquista.

Seguir lendo

Benito López López o barbeiro socialista de Ribadeo, indultado despois de morto

Foto BENITO LOPEZ NIETO RIBADEO.jpg

Benito López López, de Ribadeo, era socialista,  foi  acusado de “instigar” ás tropas franquistas na súa entrada en Ribadeo e condeado por “traición” a reclusión perpetua. Foi preso no cárcere de Lugo e transaladado ó penal coruñes onde faleceu  de tuberculosis pulmonar, pola fame e polo frío que había daquela nos cárceres de franquismo. Era o ano 1040 . Tiña 43 años e  dous  fillos pequenos.

Seguir lendo

Manuel Pena Camino, guerrilleiro!

xesteira-2Natural de Castro, concello de Mesía, dunha familia de labradores vai traballar a unha serrería, e faise colaborador do partido comunista. Foi detido e xuzgado xunto con Manuel Calvelo López, Isabel Ríos  Lezcano, Eduardo Sánchez Lago e Manuel  Sánchez Ayerbe. Tres deles condeados a pena de morte, executada no caso de médico Calvelo e ingresados no cárcere de Santiago no ano 1936.

Seguir lendo

Luís Alonso Álvarez , o vran do 67 no cárcere

luis alonso alvarez busto si.jpg

Luís Alonso estudiaba Maxisterio e tiña inquedanzas;  esto fíxolle implicarse nas xuventudes do  Partido Comunista.

A presión da policía sobre os partidos políticos – e daquela era o P.C. o que tiña a maior actividade- fixo que apresaran un grupo enorme, entre eles o mozo Luís.

Un home, camarada deles , que estivera en Alemania do Leste na formación de cadros  formándose como outros militantes, parece que foi obligado a dar nomes. Daí resultou unha importante caída do PC na Coruña. E daí que Luís, o estudante, fora  visto pola policía cando camiñaba polo Cantón Pequeno. E apresado.

Mentras a familia preocupada pensaban que dous tíos policías axudarían . O xefe da BPS, un home de apelido Piñeiro, ó que todos temían, preguntaralle  a un deses familiares

-Que fago co sobriño?

– Como a todos- respostaron os tíos.

Na comisaría

Alí, cando chegou ensináronlle a outros militantes que caerán e que foran maltratados; Luís Alonso viunos con moratóns e golpes, como a Antonio Arias Curto que estaba maltreito, coa cara inflamada.

Luís sufríu golpes e paos entre os dedos e sacudidas, fixéronlle “como a todos”.

Seguir lendo

Avelino Rivas Pombo

avelino rivas pombo foto.jpg“Natural de Corme (Ponteceso), Avelino naceu en 1916. En 1936 estaba solteiro e tiña a profesión de xornaleiro. Durante a guerra civil española incorporouse á 1ª Compañía do 4º Batallón, na 1ª Brigada Mixta Lister, ademais de loitar no Batallón de Milicias Populares Galegas, do Exército republicano. Así mesmo, estivo subscrito á revista Nova Galicia, portavoz dos antifascistas galegos. Coa derrota do II República, Avelino refuxiaríase en Francia.

En agosto de 1939 permanecía ingresado no campo de concentración de Argelés; posteriormente regresou a España, onde traballou na construción naval nas bancadas dos estaleiros ferroláns.

A principios do 1945, Rivas Pombo tiña afiliación comunista e o domicilio na Coruña, rúa San Roque de afora, 25, baixo, aínda que no mes de maio de 1945 residiu transitoriamente na fonda O Catro Vilas Ourensás, sita na coruñesa rúa de San Andrés, número 21.

Declarado antifascista, entre 1944 e 1945 exerceu de ligazón da guerrilla antifranquista. Neste último ano, Francisco Caridad Mateo e José Gómez Gayoso, alcumado como Juan, enviados polo PCE, hospedáronse na Coruña, rúa Pontenova, 5 baixo, vivenda na que residía Abel García Sánchez, sendo este último detido pola policía o 11 de maio de 1945, xunto con Eduardo Sánchez Lago, propietario do Bar Luz, de Vereda del Polvorín, 2, e de Avelino Rivas Pombo, acusados de actividades subversivas contra o Réxime franquista.

Edelmiro (alcume de Rivas Pombo) e os seus compañeiros de infortunio foron torturados e encarcerados o 17 de maio na Prisión Provincial coruñesa. Polas declaracións dos detidos, a Policía franquista apresaría a José Blanco Núñez, Ferreirín, Manolito Bello, José Soto Pombo e ao primo irmán de Avelino, Francisco Cousillas Pombo, aínda que Rivas sería posto en liberdade o día 19 de xuño seguinte sen cargos.

Seguir lendo